معنای آیه
بعضي از آن ها مي گويند به من از جهاد رخصت ده مرا گرفتار فتنه مکن. بدان که آن ها كه به عذرِ در گناه نيفتادن، فرمان خدا و پيامبرش در باره ی جهاد را ناديده مي گيرند، هم اكنون در فتنه يعنی گناهند و جهنّم از هر سو بر کافران احاطه دارد.
وقتي پيامبر (ص) عازم تبوك بود، «جدّ بن قيس» به آن حضرت عرض كرد: اجازه فرما من در اين جنگ حاضر نشوم؛ زيرا من به زنان علاقه ی شديد دارم؛ از اين رو، مي ترسم اگر چشمم به دختران رومي بيفتد مفتونشان شوم. پيامبر (ص) به او اجازه فرمود. اين آيه نازل شد و عمل جد بن قيس را تقبيح نمود.
پيامبر (ص) به بني سلمه فرمود: بزرگ شما كيست؟ گفتند: «جدّ بن قيس؛ ولي او بخيل و ترسواست.» پيامبر (ص) فرمود: چه دردي بدتر از بخل. آن گاه او را از رياست قبيله بركنار و بشر بن براء را كه سخاوتمند و خوش اخلاق بود، به جاى او نصب كرد. (مجمع)
بسا از جمله «إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ» استفاده شود: جهنم فعلاً نيز به كفار محيط است، آيات داله بر تجسّم اعمال هم اين معنا را مى رساند.
يكى از راه هاى شناخت منافقان در هر جامعه این است که براى ترك انجام وظائف غالباً به موضوعات جزئى و گاهى مضحك متشبّث مى شوند
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر