سوره توبه - آیه 36 - جزء 10
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ۚ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ ۚ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ
معنای آیه
در حقیقت، شماره ماهها نزد خدا، از روزی که آسمانها و زمین را آفریده، در کتاب [علم] خدا، دوازده ماه است؛ از این [دوازده ماه]، چهار ماه، [ماهِ] حرام است. این است آیین استوار، پس در این [چهار ماه ]بر خود ستم مکنید، و همگی با مشرکان بجنگید، چنانکه آنان همگی با شما میجنگند، و بدانید که خدا با پرهیزگاران است.
تفسیر قرآن
بعد از بيان جنگ، در مورد احترام ماه هاي حرام و حرمت جنگ در آن ها مي فرمايد: تعداد ماه ها نزد خدا در كتاب الاهي، از روزي كه آسمان ها و زمين را آفريده، دوازده ماه است؛ و از آن ها چهار ماه (ذي قعده، ذي حجّه، محرّم و رجب) حرام است؛ يعني احترامشان واجب است و نبايد در آن ها جنگيد، تا با امنيّت به فراهم كردن وسايل زندگي و عبادت بپردازيد. اين است آيين استوار؛ پس در آن ماه ها با جنگيدن با يكديگر بر خود ستم نكنيد. ولي اگر در اين ماه ها مشركان همگي با هم به جنگ شما برخاستند، شما هم متّفقاً با آن ها بجنگيد؛ و بدانيد هرگاه پرهيزگار باشيد و به فرمان خدا عمل كنيد، خدا با شماست.
جمله: «وَاعلَمُوا اَنَّ اللهَ مَعَ المُتَّقينَ» يادآوری و نيز تحريك بر اتّصاف به تقواست، تا اوّلاً، پرهيزكاران را به نصرت الاهی و پيروزی وعده دهد؛ و ثانياً مؤمنين را از تجاوز از حدود الاهی و کشتن زنان و كودكان و كسانی كه تسليم شده اند، نهی کند.
سال، دوازده ماه دارد، «شهر» (ماه) نيز دوازده بار در قرآن آمده. تعداد رهبران بنى اسرائيل، چشمه هاى آب كه با معجزه موسىٰ (ع) جوشيد و عدد امامان اهل بيت (ع) و ... دوازده است.
بهترين تقويمِ ماه های قمری است كه ثابت، طبيعى و همگانى است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر