سوره توبه - آیه 33 - جزء 10
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ
معنای آیه
او کسی است که پیامبرش را با هدایت و دین درست، فرستاد تا آن را بر هر چه دین است پیروز گرداند، هر چند مشرکان خوش نداشته باشند.
تفسیر قرآن
و اين آيه بشارت مي دهد، كه نه فقط تلاش هاي دشمنان اسلام براي محو آن به جايي نمي رسد؛ بلكه خدا رسولش محمد (ص) را با هدايت و دين حقّ كه با فطرت و حقيقت آفرينش منطبق است فرستاده، تا آن را بر هر چه دين است پيروز گرداند؛ هر چند مشركان نخواهند و خوش ندارند.
چراغي را كه ايزد بر فروز
هر آن كس پف كند، ريشش بسوزد
گرچه اسلام از نظر منطق و استدلال هميشه پيروز بوده، امّا اين آيه، غلبه ظاهرى و وعده حاكميّت اسلام بر جهان را بيان مى كند، که تا كنون تحقّق نيافته است؛ در نتيجه در روايات بسيارى از طريق شيعه و اهل سنّت، اين آيه به ظهور حضرت مهدى (ع) و قيام جهانى او اشاره شده است.
امام صادق (ع) در تفسير اين آيه فرموده: «وَاللهُ ما نَزَلَ تَأويلَها بَعدُ وَ لايَنزِلُ تَأويلَها حَتّىٰ يَخرُجُ القائِمُ؛ فَاِذا خَرَجَ القائِمُ لَم يَبقَ كافِرُ بِاللهِ العَظيمِ: به خدا سوگند هنوز محتواى اين آيه تحقق نيافته است و تنها زمانى تحقق مى يابد، كه قائم خروج كند و هنگامى كه او قيام كند كسى كه خدا را انكار نمايد در تمام جهان باقى نخواهد ماند». (نورالثّقلين)
و امام باقر (ع) در تفسير اين آيه فرمود: «اِنَّ ذالِكَ يَكونُ عِندَ خُروجِ المَهدىّ فَلايَبقىٰ اَحَداً اِلّا اَقَرَّ بِمُحَمَّد(ص): وعده اى كه در اين آيه است هنگام ظهور مهدى صورت مى پذيرد، آن روز كسی در روى زمين نخواهد بود، جز اين كه به حقّانيت محمّد (ص) اقرار مى كند. (مجمع)
پيامبر اسلام (ص) فرمود: «لايَبقىٰ عَلىٰ ظَهرِِِِ الاَرضِ بَيتٌ مَدَرٌ وَ لاوَبَرٌ اِلّا اَدخَلَهُ اللهُ كَلِمَة الاِسلامِ: بر روى زمين هيچ خانه و خيمه اي باقی نمی ماند، مگر اين كه خداوند نام اسلام را در آن وارد مى كند». (مجمع البيان)
امام صادق (ع) در تفسير اين آيه فرموده: به خدا سوگند، تأويل اين آيه تنها با خروج قائم (ع) است، وقتي او خروج كرد، ديگر هيچ كافر به خدا و منكر امامي نمي ماند، مگر اين كه از خروج آن جناب ناراحت مي شود؛ حتّیٰ اگر كافري در دل سنگي پنهان شود، آن سنگ مؤمنين به آن جناب را اطّلاع مي دهد، كه در شكم من كافري پنهان شده، مرا بشكنيد و او را بيرون بياوريد و به قتل رسانيد. (تفسير برهان)
حضرت على (ع) می فرمايد: در زمان ظهور مهدى (ع) هيچ خانه اى و هيچ قريه اى نخواهد بود، مگر آن كه اسلام وارد آن خواهد شد، چه بخواهند، چه نخواهند و صداى اذان هر صبح و شام در هر قريه اى شنيده خواهد شد. (تفسير صافى)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر