معنای آیه
بعد از دستور گرفتن جزيه از اهل كتاب، به انحراف آن ها پرداخته، مي فرمايد: يهود گفتند: عُزير پسر خداست و نصارا گویند: مسيح پسر خداست. اين سخن باطلي است بر زبانشان و شبيه حرف مشركان است، كه فرشتگان را دختران خدا مي دانستند. خدا به خاطر اين دروغ و انحرافشان آن ها را بكشد و به لعنت خود گرفتارشان سازد؛ چگونه از حقّي كه اسلام آورده، فاصله مي گيرند؟
«عُزَيْر»، عربى شده ى «عَزراء» است، مثل «عِيسَى» كه عربىِ «يَسوع» و «يحيىٰ» كه معرّبِ «يوحَنّا» است.
بُختُ نَصر پادشاه بابل به فلسطين لشكركشي كرد و بعد از كشتار سختي از يهود و از بين بردن تورات، بسياري از يهود را هم آورد و در بابل زنداني كرد. چون كوروش بابل را فتح كرد و يهود را هم آزاد كرد، يك روحاني يهودي به نام «عُزير» يا «عزرا» كه مقداري از تورات را از بر داشت، به كمك روحانيّون ديگر يهود تورات فعلي را نوشت. از اين رو، يهود وي را زنده كننده آيين يهود مي دانند و به او لقب «فرزند خدا» دادند. از اين که در هيچ تاريخى نیامده، يهود زمان پيامبراسلام (ص) با شنيدن اين آيه واكنشی نشان داده باشند، معلوم می شود آنها هم چنين اعتقادی داشته اند.
محقّقان معتقدند بسيارى از معارف تورات و انجيل از بودائيان و برهمائيان و يونانيان گرفته شده، حتّىٰ بسيارى از داستانهاى انجيل، عيناً در مذهب بودا و برهمايى ديده مى شود.
مسيحيان، حتّیٰ مسيحيان فعلي هم، حضرت عيسيٰ را فرزند خدا مي دانند.
رسول خدا (ص) فرمود: غضب خدا بر يهود وقتى شدّت گرفت كه گفتند عزير پسر خداست و غضب او وقتى بر نصارىٰ شديد شد كه گفتند: مسيح پسر خداست و غضبش وقتى بر افرادى از اين امّت شديد مى شود که خون مرا بريزند و مرا در طرز رفتارشان با عترتم آزرده كنند. (تفسیر عیاشی)
بخارى در تاريخ خود از ابى سعيد خدرى روايت كرده كه گفت: وقتى جنگ احد شد و رسول خدا (ص) پيشانيش مجروح گرديد و دندان هاى رباعيش شكست برخاست و دست هايش را به سوى آسمان بلند كرد و گفت: غضب خدا وقتى بر يهود شدّت گرفت كه گفتند: عزيز پسر خداست و وقتى بر نصارا شديد شد كه گفتند: مسيح پسر خداست، در اين امّت بر افرادى شدّت مى گيرد كه خون مرا بريزند و مرا در عترتم آزرده سازند. (درّ منثور)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر