تفسیر قرآن

بعد از نهي مؤمنين از دوستي با كفّار، خطاب به پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد: «به مؤمنين بگو: اگر پدران و پسران و برادران و همسران و خويشانتان و اموالي كه گِرد آورده ايد و تجارتي كه از كسادش بيم داريد و سراهاتان كه بدان دل خوشيد، نزد شما از خدا و پيامبرش و جهاد در راه او محبوب تر است؛ پس منتظر كيفر از جانب خدا باشيد؛ و ضمناً بدانيد، كه خدا فاسقان و اشخاص نافرمان را هدايت نمي‏ كند.» آری، ميزان ايمان را هنگام قرار گرفتن سر دو راهى دنيا وآخرت مى ‏توان شناخت.

خدای تعالیٰ بندگانش را دو نوع هدايت می کند:

1 ـ هدايت تشريعی که در اختيار همگان از مسلمان و کافر است.

2 ـ هدايت پاداشی، که تنها بهره کسانی است، که با نيک اختياری خويش هدايت تشريعی را پذيرفته و بدان عمل کنند. اين هدايت در چهره توفيق به امور خير و فضايل در انسان پديد می آيد.

پيامبر اکرم (ص) فرمود: «لايُؤمِنُ عَبدٌ حَتّیٰ اَکونَ اَنَا اَحَبُّ اِلَيهِ مِن نَفسِهِ: هرگز بنده ای مؤمن نيست، تا من نزد او از خودش عزيزتر باشم» (بحار 17/13)

همان گونه که معرفت نفس در خداباوری تأثير عظيم دارد: «مَن عَرَفَ نَفسَهُ عَرَفَ رَبّهُ» (بحار 1/32). تزکيه نفس نيز در خداباوری اثر به سزا دارد.

چون علي (ع) در مراسم حجّ اعلام كرد: بعد از اين هيچ مشركي حقّ ورود به مسجدالحرام را ندارد، فرياد مسلمانان قريش بلند شد و گفتند: تجارتمان از ميان رفت، خانواده هاي ما ضايع شد و خانه هايمان ويران گشت، آيات فوق نازل شد‌ و به آن ها پاسخ گفت. (تفسیر قمي)

اين آيات شامل امروز و فرداى مسلمانان نيز هست. اگر مسلمانان داراى ايمان محكم و آمادگى براى جهاد و فداكارى و در صورت لزوم هجرت باشند و رضای خدا را بر منافع مادّى و زن و فرزند و مال و ثروت مقدّم بدارند، به زودی سرآمد مردم جهان خواهند شد.

حاصل مضمون اين آيات اين است كه اعمال بندگان وقتى مرضى خداوند و نزد او جاودانه مى‏ ماند كه از روى حقيقت ايمان به او و فرستاده ‏اش و همچنين ايمان به روز جزا باشد، و گر نه حبط شده صاحبش را به سعادت رهبرى نخواهد كرد، و معلوم است كه از لوازم ايمان حقيقى، انحصار دادن ولايت به خدا و رسول اوست.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر