تفسیر قرآن

«شيبه» و «عبّاس» هر كدام بر ديگري افتخار مي كردند. عبّاس گفت: من افتخار آب دادن به حاجيان را دارم، شيبه هم گفت من تعميركننده مسجد الحرام و كليددار خانه كعبه هستم. علي (ع) به آن ها فرمود: ولي من با شمشير جهاد كردم، تا شما به خدا و پيامبر (ص) ايمان آورديد. عبّاس خشمناك شكايت به پيامبر (ص) كرد. در اين موقع جبرئيل اين آيات را نازل کرد: «آيا آب دادن به حاجيان و آباد كردن مسجدالحرام را همانند كار كسي قرار داده ايد، كه به خدا و روز قيامت ايمان دارد و در راه خدا جهاد كرده است؟ اين ها هيچ گاه نزد خدا يكسان نيستند و خدا ستمكاران را هدايت نمي ‏كند. (مجمع البيان، طبری، ثعلبی، اصحاب النزول واحدی، خازن بغدادی، مناقب ابن مغازلی، جامع الاصول ابن اثير، تفسير فخررازی و....)

به نقل محمّد بن كعب قرظى: طلحه پسر شيبه با عبّاس و على بن ابى طالب مفاخرت مى ‏كردند، طلحه گفت: من كليددار خانه كعبه‏ ام. عبّاس گفت: من داراى سمت سقائى حاجيانم. على (ع) فرمود: من شش ماه قبل از همه مردم به طرف قبله نماز خواندم و من مجاهد در راه خدايم، خدا هم اين آيه را نازل كرد: «أَجَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ ...» (تفسیر طبری)

به نقل ابن سيرين: على بن ابى طالب به مكّه آمد و به عبّاس گفت: اى عمو، آيا حاضر نيستى مهاجرت كنى و به رسول خدا (ص) ملحق شوى؟ گفت: من مسجد الحرام را تعمير مى‏ كنم و پرده ‏دار خانه ‏ام. خداوند در جوابش اين آيه را فرستاد: «أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ ...»، به مردم ديگرى رسيد و گفت: آيا هجرت نمى ‏كنيد و به رسول خدا (ص) نمى ‏پيونديد؟ گفتند: ما چگونه از برادران و عشيره و خانه و زندگيمان دست برداريم؟ خداى تعالىٰ اين آيه را فرستاد: «قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ ...» (درّ منثور)

از ايمان به خدا و روز قيامت بر می آيد سقايت و عمارت مسجد گرچه حُسن فعلی دارند؛ ولی اگر بدون ايمان باشند ارزش ندارند؛ زيرا از حُسن فاعلی بی بهره اند؛ ولی اگر سقايت و عمارت کار موحّد مسلمان باشد، هم دارای حسن فعلی است و هم حسن فاعلی؛ ليکن باز آن هم در حدّ ايمان، هجرت و جهاد برای خدا نيست.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر