سوره توبه - آیه 8 - جزء 10
كَيْفَ وَإِن يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً ۚ يُرْضُونَكُم بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَىٰ قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ
معنای آیه
چگونه [برای آنان عهدی است] با اینکه اگر بر شما دست یابند، در باره شما نه خویشاوندی را مراعات میکنند و نه تعهّدی را، شما را با زبانشان راضی میکنند و حال آنکه دلهایشان امتناع میورزد و بیشترشان منحرفند.
تفسیر قرآن
چگونه مشركان می توانند پيماني داشته باشند؟ حال آن كه اگر بر شما مسلّط باشند، نه حقّ خويشاوندي را رعايت مي كنند و نه عهد و پيمان را. با شما به زبان نرم سخن مي گويند؛ امّا در دل هاشان دشمني شما را دارند و بيشترشان مردمي فاسق اند.
از نظر قرآن کريم کافر دو قسم است: کافری که در امور مردمی فاسق، سارق، خائن، کم فروش، محتکر و... است و هيچ عهدی را رعايت نمی کند و کافری که در امور مردمی فاسق نيست، نقض عهد، احتکار، گرانفروشی و مانند آن ها را ندارد؛ از اين رو، اين که قرآن گاهی به تقوا دعوت می کند و گاه بيشتر کافران را فاسق می خواند، منظور فسق انسانی يعنی رعايت نکردن پيمان های اجتماعی است نه الاهی.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر