تفسیر قرآن

آن گاه براي اين كه بر همگان آشكار گردد، كه هدف اسلام از گسترش اسلام، تعميم توحيد و حقّ‌ و عدالت است،‌ نه استعمار و استثمار و گرفتن اموال يا سرزمين هاي ديگران، مي‏ فرمايد: اگر كسي از مشركينی كه خونشان را هدر كرديم از تو پناه خواست، تا از نزديك كلام خدا را بشنود و به بررسي محتواي رسالت تو بپردازد و به اصول دین و معارف آن آگاه گردد و اگر آن را حقّ يافت بپذيرد، قبول كن و بعد هم او را به جايگاه امن و امانش برسان،‌ تا كسي مزاحم او نشود؛ و اين مهلت و امنيّت به مشركين و بت پرستان براي تحقيق در باره توحيد و اسلام بدان خاطر آن است، كه آن ها مردمي بي ‏اطلاع از اسلام اند؛ از اين رو، اگر آگاه گردند، اميد مي رود‌، از بت پرستي دست بردارند و به توحيد و اسلام بگروند.

اين دستورالعمل از ناحيه قرآن و دين قويم اسلام نهايت درجه رعايت اصول فضيلت و حفظ مراسم كرامت و رحمت و شرافت انسانيّت است.

طبق اين آيات نقض پيمان در چهار مورد جايز است:

1 ـ حقّ نقض در ضمن عقد قرارداد شده باشد.

2 ـ هنگامی که نشانه های روشن بر نقض عهد طرف مقابل احساس شود.

3 ـ طرف قرارداد را عملاً نقض کند، مثلاً به سرزمين اسلامی تجاوز کند.

4 ـ هرگاه مدّت عهد به پايان رسد.

از آيات فوق اين نكته نيز استفاده مى ‏شود، كه عامل مهم بى ايمانى جهل است و سرچشمه اصلى ايمان علم و آگاهى است؛ لذا براى ارشاد و هدايت مردم بايد امكانات كافى براى مطالعه و انديشه در اختيار آن ها گذارد، تا بتوانند راه حق را پيدا كنند، نه اين كه با اجبار يا كوركورانه و يا از روى تقليد اسلام را پذيرا شوند.

و نيز آيه شريفه دلالت دارد بر اين كه تقليد در اصول دين جايز نيست، بلکه اعتقاد به اصول دين از راه استدلال هاى عقلى يا هر راه ديگرى بايد مفيد علم يقينی باشد.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر