معنای آیه
بعد از بيان جهاد، برای لزوم آمادگی رزمی مسلمانان در برابر دشمنان به همه ی مسلمانان در همه ی اعصار می فرمايد: تا آنجا که توان داريد براي دفاع از خود در برابر دشمنان، اسلحه و تجهيزات جنگي آماده سازيد.
پيامبر اكرم (ص) نيز همچون كسي كه سي سال دوره ی وزات جنگ ديده، براي مقابله با دشمنان اسلام، همه ی امكانات لازم همچون تهيّه ی سلاح و نفرات، تقويت روحيه سربازان، انتخاب محلّ اردوگاه، انتخاب زمان مناسب براي حمله به دشمن و به كار بستن تاكتيك هاي جنگي را همواره مَدّ نظر داشت. از جمله در جنگ حنين، چون شنيد، كه در يمن سلاح جنگي جديدي تهيّه شده، فوراً عدّه اي را فرستاد، تا بروند و آن را فراگيرند (تفسير فرقان). حتّیٰ در اسلام براي آمادگي رزمي مسلمانان مسابقه تيراندازي و اسب سواري به صورت برد و باخت جايز شمرده شده است.
آن گاه قرآن كريم مي فرمايد: هدف از اين تهيّه ی نيرو و اسلحه ی جنگي در سطح بالا اين است، كه با اين وسايل جنگي دشمن خدا و دشمن خود را بترسانيد، تا فكر حمله به شما را در سر نپرورانند؛ زيرا غالب دشمنان شما گوششان بدهكار حرف حساب شما نيست؛ بلكه تنها چيزي كه مي فهمند منطق زور است، و اگر شما توان دفاع از خود را نداشته باشيد، شما را تحت استعمار خود در مي آورند. و از آن رو، دشمن دين را، دشمن خدا و هم دشمن مؤمنان خواند، كه هم واقع را بيان كرده باشد و هم مؤمنين را تحريك كند.
سپس مي فرمايد: علاوه بر اين دشمناني كه مي شناسيد، دشمنان ديگري نيز داريد، كه آن ها را نمي شناسيد؛ ولي خدا آن ها را مي شناسد؛ و با افزايش آمادگي جنگي شما، آن دشمنان ناشناخته تان هم مي ترسند و فكر حمله به شما را نخواهند كرد.
منظور از «منافقينی كه مؤمنين ايشان را نمى شناسند و خدا آن ها را می شناسد» منافقِنی هستند، که در ظاهر نماز می خوانند و روزه می گيرند.
فيلسوفی غربي نیز گفته: «پيمان ها بدون شمشير جز كلماتي بر روي كاغذ نيستند». چه انسان باید در ضمن وفاداری به پيمان خود، نيرويش باید آماده باشد، كه اگر طرف پيمان شكست، با قدرت با او رو به رو شود.
و از آنجا كه تهيّه ی اسلحه و تجهيزات جنگي، نياز به سرمايه ی مالي فراواني دارد، براي تشويق مسلمانان به اين كار مي فرمايد: بدانيد، هر چه در اين مورد در راه خدا بدهيد، به تمام و كمال به شما برگردانده مي شود و هيچ ستمي بر شما نخواهد شد؛ زيرا در مقابل آن، نه فقط پاداش اخروي چندين برابر به شما داده مي شود؛ بلكه جان و مال و ناموس شما نيز حفظ مي شود؛ از اين رو، تنها صورتش عوض مي شود؛ و اگر هم در راه خدا شهيد شده باشيد، تا ابد از نعمت هاي بهشتي متنعّم خواهيد شد.
«قوّه» شامل تمام نيروهای مادّی و معنوی و سلاحهای مدرن می شود و اين زنده بودن و جهانی و جاودانه بودن اسلام را می رساند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر