معنای آیه
زيرا هر وقت با این کفّار (يهود) پيمان بستي، كه با دشمنان اسلام همدستي نكنند، هر باري كه مسلمين مورد حمله مشركين قرار گرفتند ـ ازجمله در جنگ خندق ـ پيمان خود را شكستند؛ چرا كه از خدا نمي ترسند.
اميرمؤمنان (ع) در نامه 53 به مالك اشتر مي فرمايد: اگر با دشمنت پيماني بستي، يا آن ها را با شرايط ذمّه قبول كردي، به پيمانت وفادار باش و عهد خودت را كه پيمان بستي به امانت رعايت كن و خودت را سپر قولي كه داده اي قرار ده؛ زيرا هيچ يك از فرايض الاهي نيست، كه مردم با همه اختلاف سليقه ها و عقيده ها در آن به اندازه اين فريضه متّفق باشند.
اين وفاي به عهد، كه قرآن كريم به پيامبرش (ص) دستور مي دهد و به دنبالش علي (ع) به فرمانده اش مالك اشتر دستور رعايتش مي دهد، به فكر زمامداران و سياستمداران امروز هم نمي آيد؛ چه آنها عهد و پيمان مي بندند و چندين جا آن را امضا مي كنند، امّا همين كه ديدند اجراي آن ديگر به مصلحتشان نيست، به سادگي همه ی مواد آن را زير پا مي گذارند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر