سوره انفال - آیه 48 - جزء 10
وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَإِنِّي جَارٌ لَّكُمْ ۖ فَلَمَّا تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِّنكُمْ إِنِّي أَرَىٰ مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ ۚ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ
معنای آیه
و [یاد کن] هنگامی را که شیطان اعمال آنان را برایشان بیاراست و گفت: «امروز هیچ کس از مردم بر شما پیروز نخواهد شد، و من پناه شما هستم.» پس هنگامی که دو گروه، یکدیگر را دیدند [شیطان] به عقب برگشت و گفت: «من از شما بیزارم، من چیزی را میبینم که شما نمیبینید، من از خدا بیمناکم.» و خدا سخت کیفر است.
تفسیر قرآن
اين آيه مي فرمايد: شيطان به صورت وسوسه يا به صورت شخصي بر مشركين ظاهر شد و اعمالشان را در نظرشان جلوه داد و به آن ها چنين فهماند، كه با داشتن اين همه نفرات و ساز و برگ جنگي امروز كسي از اين مردم بر شما پيروز نخواهد شد. من نيز يار و پناه شما هستم؛
امّا وقتي كه دو لشكر با هم درآويختند و فرشتگان به حمايت مسلمين آمدند و شيطان نيروي ايمان و پايمردي مسلمانان را مشاهده كرد، به عقب بازگشت و ندا داد: من از مشركان بيزارم؛ من در اين جنگ، حمايت الاهي و ياري فرشتگان را مي بينم، كه شما نمي بينيد و من از مجازات خدا مي ترسم؛ چون مجازات خدا شديد و سخت دردناك است.
بعضي از مفسّرين گفته اند: شيطان به صورت وسوسه و بزرگ نمايي در دل مشركين تجلّي كرده است؛ ولي آن گاه كه با حوادث اعجازآميزي ديد، كه اوضاع كاملاً به نفع مسلمين شد، فهميد اين نصرت الاهي است، كه به كمك مسلمين آمده است.
بعضي ديگر گفته اند: وقتي قريش عازم بدر بودند، ابليس به صورت «سراقة بن مالك» از سرشناس هاي بني كنانه به آن ها گفت: من در جنگيدن با شما موافقم، با اين نفرات و ساز و برگ جنگي، امروزه كسي ياراي مقابله با شما را ندارد. پس از شكست مشركين، در مكّه به سراقه گفتند: تو سبب شكست ما شدي، او قسم خورد، كه از مكّه بيرون نرفته؛ پس اين شيطان بوده، كه به شكل سراقه به آنان وعده پيروزي داده است. (مجمع)
تزيين و آرايش شيطان چنين است، كه با تهييج شهوات و هوس ها در دل آدمى، به وی القاء مى كند، كه عمل بسيار خوبی است و در نتيجه انسان آن قدر از عمل خود لذّت مى برد، كه ديگر فرصتى برايش نمى ماند تا در عواقب وخيم آن فکر كند.
ضمناً آيه فوق هشدار می دهد كه انسان هرگاه در مسير حق باشد يك سلسله امدادهای الاهی و اگر در مسير باطل باشد يک سلسله نيروهای شيطانی با او در فعّاليّت اند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر