تفسیر قرآن

اين آيه مي ‏فرمايد: چرا خدا مردمي را عذاب نكند، كه مؤمنان را از رفتن به مسجد الحرام باز مي دارند، تا در آنجا به عبادت خدا بپردازند؛ هر چند مشركان متولّيان آن نيستند؛ متولّيان مسجدالحرام جز پارسايان نمي باشند؛ ولي اكثر آنان اين را نمي فهمند.

اين آيه يا اشاره به زمانی دارد، كه مسلمانان در مكّه نمی توانستند آزادانه در خانه خدا نماز جماعت به پا دارند يا اشاره به ممانعت‏ مشرکین از انجام مراسم حج و عمره به مؤمنان دارد.

از آنجا كه مشركان خود را سرپرست مسجدالحرام مى‏ پنداشتند، قرآن کريم می افزايد: متولّيان همه مساجد و اماكن ديني بايد مؤمنين پرهيزگار باشند، تا اين اماكن مقدّس را براي عبادت و تعليم و تربيت پاك نگه دارند.

مقتضاى «رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ» بودن پیامبر (ص) هم اين نيست كه مصلحت دين ناديده گرفته و در برابر ظلم ‏هاى ظالمان سكوت كند و براى اين كه نسبت به ظالمين نقمت نباشد صالحين را بدبخت و نظام دين و دنيا را مختل سازد. علاوه بر اين، خداى تعالىٰ قتل و اسارتى را كه كفّار قريش در جنگ بدر و ساير غزوات بدان دچار شدند عذاب ناميده و اين عذاب را منافى با رحمة للعالمين بودن رسول خدا (ص) ندانسته است.

از اين دو آيه استفاده مى ‏شود، كه هرگاه اشخاصی مانع عبادت در خانه محترم كعبه شوند، مورد مؤاخذه و عذاب الاهى خواهند شد.

امام علی (ع) هم فرمود: «اَلله اَلله فی بَيتِ رَبِّكُم، فَلايَخلوا مِنکُم مابقيتُم؛ فَاِنَّهُ اِن تُرِكَ لَم تُناظَروا: خدا را خدا را در باره خانه پروردگارتان، مبادا تا هستيد آن را خالی بگذاريد؛ چه اگر متروك بماند، خدا مهلتتان نمی دهد». (نهج البلاغه، نامه 47)

گر چه اين حكم درباره ی مسجدالحرام گفته شده، ولی در واقع شامل همه ی مساجد و مراكز مذهبى مى ‏شود، يعنی متولّيان و متصدّيان آن ها هم بايد افراد پرهيزكار و فعّال‏ باشند، تا اين كانون‏ ها را پاك و مناسب برای تعليم و تربيت و بيداری مردم قرار دهند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر