تفسیر قرآن

بعضی گفته اند: مخاطب در اين آيه مشركانند؛ زيرا آن ها پيش از بيرون آمدن از مكّه دست در پرده‏ هاى خانه كعبه زدند و گفتند: «اَللّهُمَّ انصُر اَعلَى الجُندَينِ وَ اَهدَى الفِئَتَينِ وَ اَكرَمَ الحِزبَينِ: خدايا از ميان اين دو لشكر آن گروه كه برتر و هدايت يافته‏ تر و گرامى‏ تر است پيروز گردان.» (تفسير صافى و تفسير کبیر)

و نيز نقل شده كه ابوجهل در هنگام رويارويي با مسلمين گفت: خدايا، آئين ما آئينی کهن و آئين محمّد آيينی جديد است، هر كدام از اين دو آئين نزد تو محبوب‏تر است پيروانش را پيروز گردان». (مجمع)

لذا بعد از پايان جنگ بدر اين آيه نازل شد و فرمود: اي مشركين، اگر خواهان پيروزي حقّيد، اينك پيروزي حقّ آشكار شد و اگر دست از شرك برداريد به نفعتان است؛ ولي اگر از مخالفت با دين حقّ و مورد تأييد خدا دست بر نداريد و بار ديگر براي جنگ با مسلمين برگرديد، ما نيز همين بلا را بر سر شما مي آوريم و شما را مغلوب مي كنيم؛ و هرگز هم به فزوني جمعيّتتان مغرور نشويد؛‌ زيرا چون خدا با مؤمنين است،‌ جمعيّتتان هر قدر هم زياد باشد، پيروز نخواهيد شد

ولي بعضی گفته اند: چون آيات قبل و بعد همه خطاب به مؤمنين است؛ اين آيه هم خطاب به مؤمنين مي فرمايد: اگر پيروزي خواستيد، خدا پيروزي نصيبتان کرد؛‌ و اگر از مخالفت خدا و اعتراض به پيامبر (ص) دست برداريد، برايتان بهتر است؛ ولي اگر باز مخالفت فرمان خدا کنيد و به پيامبر اعتراض نماييد، ما هم باز مي گرديم و ديگر در نبرد با دشمن ياريتان نخواهيم كرد؛ و جمعيّتتان هم هر قدر زياد باشد، شما را از ياري خدا بي‏ نياز نخواهد كرد و خدا همواره با مؤمنان فرمان بردار است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر