تفسیر قرآن

آن گاه می فرمايد: هر كه در جنگ به كافران پشت كند؛ گرفتار غضب خدا خواهد شد و جايگاهش جهنّم است، كه بد جايگاهي است. مگر آن كه كسي بخواهد با عقب نشيني عرصه پيكار را تغيير دهد، يعني يا با تاكتيك جديد حمله كند يا حيله جنگي به كار برد؛ يا خود را به همرزمانش برساند.

به شهادت تاريخ، در ميان امتيازات بسيار علي (ع) بر تمام صحابه، يكي همين عدم فرارش از هيچ يك از ميدان هاي جنگ است؛‌ چنان كه خود آن حضرت هم فرموده: «فَاِنّي لَم أفِرُّ مِنَ الزَّحفِ قَطُّ؛ وَ لَم يُبارِزني اَحَدٌ، اِلّا سُقيتُ الاَرضَ مِن دَمِهِ: من هيچ گاه از برابر انبوه دشمن فرار نكردم، با اين كه در جنگ هاي زياد شركت كردم و هيچ كس در جنگ با من رو برو نشد، مگر اين كه زمين را از خونش سيراب كردم». (نورالثّقلين)

و اين در حالي است كه همه تواريخ اسلامي گواه اند، كه خلفا در جبهه ها هر وقت فشار به آن ها وارد مي آمد، فرار مي كردند و در هيچ یک از جنگ ها هم نه خراشي به دشمن زدند و نه خراشي خوردند.

«علّامه طباطبايي» می فرمايد: روايات دال بر اين كه فرار از جنگ از گناهان كبيره و هلاك كننده است از ائمه اهل بيت (ع) بسيار وارد شده است. در روايتى هم كه صحيح بخارى و مسلم از ابى هريره از رسول خدا (ص) نقل كرده‏ اند، فرموده: از هفت گناه هلاك كننده اجتناب كنيد: شرك به خدا، كشتن كسى كه خداوند كشتنش را حرام كرده مگر به حق، سحر، رباخوارى، خوردن مال يتيم، پشت به جنگ كردن در روز جنگ و نسبت دادن زنا به زنان پاكدامن. (الميزان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر