تفسیر قرآن

مشركين به پيامبر اکرم (ص) گفتند: اگر با خدا ارتباط داري، چرا تو را از گراني بعضی اجناس در آينده باخبر نمي‏ سازد، تا از اين راه سود فراوان بری؟ (مجمع اليبان) در اين آيه خدای سبحان در برهانی بر نفی علم از غير خدا در باره زمان وقوع و حقيقت قيامت به رسول اکرم (ص) می فرمايد: «به مشرکان بگو: من مالك سود و زيان خود نيستم؛ مگر آنچه خدا خواسته باشد‌؛ و اگر غيب مي دانستم سود فراواني مي اندوختم‌ و هيچ زياني به من نمي رسيد. من صرفاً براي قومي كه ايمان مي آورند، بيم رسان و بشارت دهنده ام.

اين آيه علم بالذّات و مستقل را از پيامبر (ص) نفى مي كند؛ همان گونه كه مالكيّت هر گونه سود و زيان را به طور مستقل از او نفی كرده است؛ امّا هر چند پيامبر از خودش چيزى نمی داند، ولی آنچه خدا از غيب و اسرار نهان در اختيارش گذارده می ‏داند.

رهبری و امامت جهانی، همچون امامت ائمّه اهل بيت (ع) در تمام زمينه‏ های مادّی و معنوی هم، نياز به آگاهی بر بسياری از مسائل دارد، كه از ساير مردم پوشيده است.

يك نفر مسلمان جز خدا هيچ كس را ذاتا خالق و رازق و مالك سود و زيان، نمى ‏داند، و اگر هم از ديگرى چيزى مى‏ خواهد با توجه به اين حقيقت است كه او آنچه دارد از ناحيه خداست. ولی این هم که بعضی از جمله: «لااَملِکُ لِنَفسی نَفعاً وَ لاضَرًّا» نتيجه گرفته اند توسّل به انبيا و اوليا درست نيست؛ ولی اين استدلال خود آنان به هيچ وجه درست نيست؛ زيرا بت پرستان:

اوّلاً، بت ها را پرستش می کردند: «ما نَعبُدُهُم اِلّا لِيَعبُدونَنا زُلفیٰ» (زمر 3).

ثانياً، بت ها را شفيع خود نزد خدا می پنداشتند: «هؤُلاءِ شُفعاءُنا اِلَی اللهِ». (يونس 18)؛ ولی خود خدا به انبيا و اوليا اذن شفاعت می دهد: «مَن ذَا الَّذی يَشفَعُ عِندَهُ الّا بِاِذنِهِ» (بقره 255).

از طرفی شفاعت شونده بايد مورد رضای خدا باشد: «وَ لايَشفَعونَ الّا لِِمَنِ ارتَضیٰ» (انبيا 28) و تنها دين پسنديده الاهی اسلام به همراه ولايت است: «وَ رَضيتُ لَکُمُ الاِسلامَ ديناً»، که بعد از نصب علی در غدير خم توسّط پيامبر اکرم (ص) به عنوان ولی و سرپرست مسلمانان نازل شده است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر