تفسیر قرآن

در مقابل تهديدات فرعون، حضرت موسيٰ (ع) به قومش بني اسرائيل گفت: در برابر مشکلاتی که فرعون برای شما ايجاد می کند از خدا کمک بخواهيد و صبر و استقامت ورزيد؛‌ زيرا ملک مصر دارايي فرعون نيست؛ بلکه زمين از آنِ خداست‌ و آن را به هركس از بندگانش كه بخواهد برای آزمايش يا پاداش مي دهد؛ و سوّم اين که تقوای الاهی پيشه کنيد و دستورات او را به کار بنديد؛ زيرا فرجام نيكو از آنِ پرهيزكاران است.

اين سه شرط: استعانت جستن از خدا، صبر و استقامت و تقوى و پرهيزكارى نه تنها شرط پيروزى بنى اسرائيل بر دشمن بود، بلكه هر قوم و ملّتى هم که بخواهند بر دشمنانشان پيروز شوند، باید این ویژگی ها را داشته باشند. افراد بى ‏ايمان و مردم سست و ترسو و ملّت هاى آلوده و تبهكار، اگر هم پيروز گردند، موقّتى و ناپايدار خواهد بود.

از آن رو به طور مطلق فرمود: «عاقبت از آن پرهيزكاران است» که خداى تعالىٰ نظام عالم را طورى قرار داده، كه هر نوعى از موجودات به منتهاى سيرى كه خداوند برايش معلوم كرده برسد و به سعادت مقدّر خود نائل گردد. انسان نيز اگر در راهى قدم گذارد، كه خدا و فطرت برايش ترسيم كرده، خدا به سوى عاقبت نيك هدايتش نموده و به زندگى پاك زنده ‏اش داشته و به سوى هر خيرى ارشادش مى ‏كند.

بنا بر اين آيه، نابودى حكومت ‏هاى ستمگر و جانشينى مؤمنانِ صابر، با مشيّت خدا حتمى است؛ ولی شرط رسيدن به حاكميّت، صبر و مقاومت و استعانت از خداست.

بنا بر «وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ» اهل تقوا، هم در دنيا پايان نيك دارند و هم در آخرت برندگان اصلى ‏اند.

اميد به آينده‏ روشن، وعده‏ اديان الاهى از جمله اسلام است.

امام صادق (ع) در تفسير «اِنَّ الاَرضَ لِلّهِ يورِثُها مَن يَشاءُ مِن عِبادِهِ» فرموده: آنچه برای خداست، برای رسولش است و آنچه برای رسول خداست برای امام بعد از رسول خداست.» (تفسير عياشی)

و امام باقر (ع) فرمود: در کتاب علی يافتيم: «اِنَّ الاَرضَ لِلّهِ يورِثُها مَن يَشاءُ مِن عِبادِهِ وَالعِاقِبَةُ لِلمُتَّقينَ» من و اهل بيتم هستيم، که زمين را از خدا به ارث برده ايم و متّقين ما هستيم و تمام زمين از آن ماست. (کافی 1/406)

مصداق کامل اين روايات با ظهور مهدی (ع) تحقّق خواهد يافت.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر