سوره اعراف - آیه 103 - جزء 9
ثُمَّ بَعَثْنَا مِن بَعْدِهِم مُّوسَىٰ بِآيَاتِنَا إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَظَلَمُوا بِهَا ۖ فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ
معنای آیه
آنگاه بعد از آنان، موسی را با آیات خود به سوی فرعون و سران قومش فرستادیم. ولی آنها به آن [آیات] کفر ورزیدند. پس ببین فرجام مفسدان چگونه بود.
تفسیر قرآن
در ادامه داستان پيامبران، به داستان موسی (ع) می پردازد و می فرمايد: ما موسيٰ را با آيات خود به سوي فرعون و فرعونيان مبعوث كرديم؛ ولي آن ها نسبت به آيات الاهي ستم كردند و بنگر سرانجام كار مفسدان چگونه بوده است؟!
حضرت موسی (ع) از انبياى اولواالعزم و صاحب كتاب و شريعت است و احکام دين توحيد با مبعوث شدن او مفصّل تر شد. هر چند شريعت های خدايی همه يكی هستند و بينشان تناقض نيست، ولی از نظر اجمال و تفصيل فروع مختلف اند، چون سير بشر از نقص به سوی كمال تدريجی و استعداد قبول معارف الاهی در هر عصری با عصر ديگر مختلف است، وقتی بشر از نظر معرفت و علم به عالی ترين موقف خود رسيد، رسالت نيز ختم شده و كتاب و شريعتش در ميان بشر برای هميشه مى ماند و ديگر بشر انتظار آمدن كتاب و شريعت ديگری ندارد.
اين سوره اوّلين سوره مكّى است كه داستان موسى را بیان كرده است هر چند داستان موسي (ع) و جريان درگيري هاي او با فرعون و فرعونیان و سرانجام كار آن ها در سوره های بسياری از قرآن کريم بيان شده است؛ به طوری که نام موسی (ع) 136 بار در قرآن کريم آمده و نام هيچ كس ديگر به اين تعداد ذكر نشده است؛ ولي دقّت در آن ها معلوم مي دارد، كه جنبه ی تكراري ندارند؛ بلكه در هر سوره، گوشه اي از خصوصيّات آن حضرت به تناسب موضوع بيان شده است. قرآن براى هيچ پيامبرى به اندازه حضرت موسى (ع) معجزه نقل نكرده است.
از آن رو، داستان موسي (ع) بيش از هر پيامبر ديگر در قرآن كريم آمده که
اوّلاً، يهود در محيط نزول وحي بيش از ساير اديان بودند؛ از اين رو توجيه آنها به اسلام لازم تر بود.
ثانياً، قيام پيامبراسلام (ص) شباهت بيشتري به قيام موسي (ع) داشت.
ثالثاً، قیام موسیٰ علیه فرعون و نجات بني اسرائيل از چنگال او و تشكيل حكومت از اهمّيّت بيشتري برخوردار بوده است.
داستان موسی (ع) در قرآن پنج مرحله دارد: دوران تولّد و كودكی، فرار از مصر به مَديَن و ماندن نزد شعيب (ع)، بعثت و برخوردهايش با فرعون، نجات او و قومش از سلطه فرعون و بازگشت به صحرای سينا و بالاخره برخوردهای او با بنی اسرائيل.
فرعون، اسم سلاطين مصر آن زمان بوده؛ مانند كسرا براي شاهان ساساني و قيصر براي پادشاهان روم؛ ولي در قرآن کریم به اسم فرعون زمان موسي (ع) تصريح نشده است.
براى اصلاح جامعه، بايد به سراغ مهره هاى اصلى رفت و آب را از سرچشمه صاف كرد. «إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ».
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر