معنای آیه
و در اين آيه روی سخن را به پيامبر اسلام (ص) کرده و با تكيه بر عبرت از سرگذشت اقوام پيشين می فرمايد: اين ها شهرها و اقوامي هستند، كه سرگذشت آن ها را براي تو بيان مي كنيم؛ ولي چنان هم نبوده، كه آن ها بدون اتمام حجّت، نابود شوند؛ بلكه پيامبراني برايشان مي فرستاديم و آن ها ايشان را با دلايل روشن ـ اعمّ از آيات آفاقي و انفسي و براهين عقلي ـ به سوي خدا دعوت مي نمودند؛ امّا آن ها بر كفر و شرك خود پاي مي فشردند و حاضر نمي شدند بدانچه تكذيب كرده بودند، ايمان بياورند. آري، اين چنين خدا بر دل هاي كافران مُهر مي نهد.
يعني كساني كه با اختيار خود در مسيرهاي غلط گام بر مي دارند، بر اثر تكرار و ادامه ی اعمال خلاف فطرت و عقل، كفر و ناپاكي آن چنان بر دل هاشان نقش مي بندد، كه برايشان طبيعت ثانويه مي شود. و از آن رو، اين خاصيّت را به خداوند نسبت داده، كه او مسبّب الأسباب است و او جهان را اين چنين ساخته و اين خاصيّت ها را در آن قرار داده است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر