سوره اعراف - آیه 55 - جزء 8
ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
معنای آیه
پروردگار خود را به زاری و نهانی بخوانید که او از حد گذرندگان را دوست نمیدارد.
تفسیر قرآن
بعد از اثبات توحيد ربوبي خداوند از راه وحدت خالقيّت او، به منزله نتيجه مي فرمايد: «وقتي به درگاه خدا «دعا و نيايش» مي كنيد، او را به زاري و نهاني بخوانيد. خدا متجاوزان را دوست ندارد.»
تجاوز شامل هر گونه فرياد در دعا و تظاهر و توجّه به غير خدا مي شود.
امام صادق (ع) فرموده: دعاي تضرّع اين است كه انگشت شهادت را در نزديك صورت خود به جانب راست و چپ حركت دهي. (الميزان)
امام صادق (ع) فرمود: «تضرّع در دعا، دستان را به طرف آسمان بلند كردن و دعا نمودن است». (كافی 2/ 481)
پيامبر اكرم (ص) فرمود: خداوند حيا مى كند دستى را كه به دعا بلند شود محروم بر گرداند. (تفسير قرطبی)
در يكي از غزوات چون سپاهيان اسلام كنار درّه اي رسيدند، فرياد به گفتن: «لااِلهَ اِلَّا اللهُ وَاللهُ اَكبَرُ» بلند كردند؛ پيامبر (ص) فرمود: آرام تر دعا كنيد؛ چون شخص كر و غائبي را نمي خوانيد، بلكه كسي را مي خوانيد ، كه شنوا و نزديك و با شماست. (مجمع)
از آداب دعا همراه با زاري و اشك و آه نهاني است؛ زيرا براي رهايي از عوامل بيروني نظير ريا، ناله ی مخفيانه و براي اصلاح نفس و رهايي از خطر دروني، مانند عُجب و غرور، دل شكسته لازم است. محور دعا «نيايش نيازمندانه» بنده با خداست.
تضرّع در دعا، نشانه توجّه انسان به نيازهايش و شكستن غرور اوست؛ زيرا کسی كه خود را قوى و غنى بداند، در برابر كسی درخواستى ندارد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر