معنای آیه
پس از بيان حسابرسی و استقرار مؤمنان در بهشت و حبس کافران در دورخ، بهشتيان، دوزخيان را به عنوان ملامت صدا مي زنند: «ما وعده ی پروردگار خويش را حق يافتيم، آيا شما هم به آنچه خدا به وسيله ی فرستادگانش وعده داده بود، رسيديد؟ و دوزخيان گويند: آري! همه را حقيقت يافتيم. در اين هنگام ندا دهنده اي در ميان آن ها ندا در مي دهد: لعنت خدا بر ستمگران باد.»
امام رضا (ع) فرمود: آن مؤذّن اميرالمؤمنين (ع) است. (تفسير عياشی)
حسكافي از علمای اهل تسنّن از ابن عبّاس نقل كرده كه علي (ع) در قرآن نام هايي دارد، كه مردم آن ها را نمي دانند، از جمله «مؤذّن» در آيه شريفه: «فَاَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَينَهُم» علي (ع) است، كه ندا را سر مي دهد و ميگويد: اَلا لَعنَةُ اللهِ عَلَي الَّذينَ كَذَّبوا بِوِلايَتي وَاستَخَفّوا بِحَقّي: لعنت خدا بر آن ها كه ولايتم را تكذيب كردند و حق مرا كوچك شمردند». (مجمع)
همان طور كه نمايندگى علی (ع) از سوى پيامبر اکرم (ص) در مراسم حج و ابلاغ سوره برائت يكى از بزرگ ترين افتخارات اوست و همان طور كه مبارزه با قاسطين و ناکثين و مارقين از برجسته ترين فضائل مولا علی (ع) است، تصدّى منصب مؤذّن بودن در قيامت هم كه دنباله همان امتيازات است، فضيلت بزرگی برای آن حضرت است.
پيامبر اکرم (ص) پس از جنگ بدر، خطاب به كشته مشركان فرمود: «اَنّا قَد وَجَدنا ماوَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَل وَجَدتُم ما وَعَدَ رَبُّكُم حَقًّا: ما وعده پروردگارمان را حق يافتيم؛ آيا شما هم وعده پروردگارتان را حق يافتيد؟»، اصحاب گفتند: چگونه با اجسادی كه مرده اند تكلّم می كنيد؟ حضرت فرمود: به خدا سوگند! همه ی آنان كلام مرا بهتر از شما شنيدند. و علی (ع) كشته های جمل و خوارج را با همين آيه مورد خطاب قرار داد. (تفسير اثنى ٰعشرى)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر