تفسیر قرآن

پس خداوند به آن ها مي فرمايد: داخل شويد، در آنچه گذشتگان و آيندگان يعني پدران و فرزندان يا پيشوايان گمراهي و پيروان مشابه شما از جنّ و انس در آن داخل شدند. هر يك از پيشينيان و پسينيان يا پيشوايان گمراهي و پيروانشان كه وارد دوزخ مي ‏شوند، ديگري را لعن و نفرين مي كنند، تا آن كه همگي به هم در آتش جمع شوند.

آن گاه فرزندان از پدران يا پيروان از پيشوايان گمراهي به درگاه خدا عرض مي كنند: پروردگارا، اين ها بودند، كه ما را گمراه ساختند، عذاب آن ها را از آتش دو چندان كن و خداوند در پاسخ آن ها مي ‏فرمايد: براي هر كدام از شما عذاب دو برابر است، ولي نمي‏ دانيد!

از آن رو، پدران يا رهبران دو كيفر دارند، كه هم خود گمراه بودند و هم فرزندان يا پيروانشان را گمراه كردند؛ و از آن رو، فرزندان يا پيروان دو برابر كيفر دارند، كه هم خود گمراه بودند و هم به گمراهي پدران يا پيشوايانشان كمك كردند؛ چون دعوتشان را اجابت كردند و با پيوستن به آن ها باعث سياهي لشكرشان شدند.

چنان که امام كاظم (ع) به صفوان، که شترانش را برای حمل و نقل به هارون الرشيد ستمگر کرايه می داد، فرمود: اگر مردم دستگاه آن ها را گرم نكنند و حمايتشان ننمایند چگونه حق پيشوايان عادل را غصب می كنند؟

امام صادق (ع) فرمودند: مراد از رهبران «هؤُلاءِ أَضَلُّونا»، رهبران فاسد و ائمّه‏ ظلم و جور است. (نورالثقلين)

بنا بر اين آيه جنّيان هم تا روز قيامت به اجل‏ معلومی می ميرند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر