تفسیر قرآن

آن گاه با لحنی تند و استفهام انکاری به كساني كه مي پندارند، استفاده نكردن از زينت ها و غذاهاي لذيذ، نشانه زهد و مايه قرب به خداست، مي فرمايد: «اي پيامبر، بگو: چه كسي زينت الاهي و روزی های پاک را كه خدا براي بندگانش آفريده حرام كرده است؟ يعنی اگر اين امور، بد بودند، خدا آن ها را نمی آفريد و چون آفريده، چگونه آن ها را بر بندگانش تحريم می كند؟ هر چند ديگران نيز بدون داشتن شايستگي از آن ها استفاده مي‏ كنند؛ ولي روز قيامت اين مواهب تنها براي مؤمنان است و ديگران به كلّي از آن ها محروم اند. اين چنين ما آيات و احكام خود را براي مردمي كه مي فهمند، بيان مي‏ كنيم.

زينت اعمّ از زينت های طبيعی زمينی چون گُل و ريحان يا زينت های صناعی چون زينت هايی که مردان و بيشتر زنان به کار می برند، می باشد.

در قرون اخیر روان شناسان به اثبات رساندند روح انسانی دارای چهار بعد است: حس نيكى، حس دانايى، حس مذهبى و حس زيبايى و تمام زيبائي هاى ادبى، شعرى، صنايع ظريفه و هنر مولود اين حس زيبايى است؛ بنابراین، يك دین تحریف نشده الاهی هرگز منکر چنين حس اصيلی نخواهد شد. لذا در اسلام استفاده كردن از زيبائي هاى طبيعت، لباس هاى زيبا و متناسب، به كار بردن انواع عطرها و امثال آن ها نه تنها مجاز شمرده شده؛ بلكه به آن توصيه و سفارش نيز شده است، از جمله:

امام مجتبى (ع) به هنگام نماز و حضور در مسجد، بهترين لباس خود را مى‏ پوشيد و مى ‏فرمود: «انّ الله جميل يحبّ الجمال فاتجمّل لربّى»، خداوند زيباست و زيبايى را دوست دارد و من لباس زيباى خود را براى پروردگارم مى‏ پوشم و آن گاه اين آيه را تلاوت مى ‏فرمودند. (مجمع)

در روايات، امام‏ جماعتِ عادل، آراستگى ظاهر، عطر زدن و لباس زيبا پوشيدن به هنگام نماز، شركت در نماز عيد و نماز جمعه، از جمله مصاديق زينت شمرده شده ‏اند. (نورالثقلين و منهج‏الصادقين)

چون اميرمؤمنان (ع) شنيد عاصم بن زياد تصميم گرفته از حلال‏ها و لذّت‏ها كناره گيرد، او را خواست و روش او را نادرست دانست؛ و چون وی از آن حضرت پرسيد: پس چرا خودتان اين همه ساده زندگی می كنيد؟ امام (ع) در پاسخ فرمود: من رهبر جامعه ام، خداوند بر رهبران لازم كرده، كه سطح زندگی خود را در سطح افراد ضعيف جامعه نگه دارند و در غم ديگران شريك باشند. (كافی 1/410)

سفيان ثوري به امام صادق (ع) كه لباس هاي فاخر بر تن كرده بود، برخورد كرد؛ به او عرض كرد: نه رسول خدا (ص) چنين لباس هايي مي پوشيد و نه جدّت علي (ع) و نه هيچ يك از پدرانت، تو چرا چنين لباس فاخري پوشيده اي؟ امام (ع) فرمود: رسول خدا (ص) در زماني مي زيست، كه زندگي بر مردم سخت و تنگ بود، ولي بعد از آن حضرت مردم در وسعت قرار گرفتند و بهترين كساني كه شايسته است از نعمت هاي دنيا استفاده برند، نيكان هستند، آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود: «قُل مَن حَرَّمَ زينَةَ اللهِ الَّتي اَخرَجَ لِعِبادِهِ وَالطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزقِ؟»؛

و فرمود: ما از همه شايسته تر از بهره گرفتن از نعمت هاي خداونديم؛ ولي اي ثور، من اين لباس را براي آميزش با مردم پوشيده ام، آن گاه لباس بالايي خود را بالا زد و لباس خشني كه زير آن بود به وي نشان داد و فرمود: و اين لباس را براي خود پوشيده ام؛ آن گاه لباس پشمينه سفيان را بالا زد و زير آن لباس نرمي بود و فرمود: ولی تو اين لباس نرم را براي خودت مي پوشي و آن پشمينه ها را براي نشان دادن به مردم.» (تفسير صافي)

زاهدی ريايى به نام «عبّاد بن كثير» هم به امام صادق (ع) كه لباس نسبتاً زيبايى بر تن داشت برخورد کرد و به امام گفت: تو از خاندان نبوّتى و پدرت على لباس ساده مى‏ پوشيد، تو چرا چنين لباس جالبى ‏پوشيده اى؟ امام فرمود: واى بر تو اى عباد، «مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَالطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ: چه كسى زينت هايى را كه خدا براى بندگانش آفريده و روزي هاى پاكيزه را حرام كرده است؟». (وسائل، باب (ع) ح 4)

حضرت رضا (ع) فرمود: لباس خوب بپوش و خود را بياراى، على بن الحسين (ع) جبه ‏هاى خز پانصد درهمى و رداى خز پنجاه دينارى مى ‏پوشيد و وقتى زمستان تمام مى ‏شد مى‏ فروخت و پول آنها را صدقه مى‏ داد. آن گاه امام رضا (ع) آيه: «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللهِ الَّتِي اَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَالطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ» را تلاوت فرمود». (قرب الاسناد ص 156)

رسول خدا (ص) فرمود: خداوند دوست دارد اثر نعمت خود را در بنده ‏اش ببيند (در منثور)

ابان بن تغلب گفته: امام صادق (ع) به من فرمود:‌ خيال مي كني، كه اگر خداوند به كسي نعمتي مي دهد از كرامت آن كس است و اگر دريغ مي دارد از خواري اوست؟ نه، چنين نيست، مال مال خداست، كه به وديعه به دست هر كس بخواهد مي سپارد و خوردن و آشاميدن و پوشيدن و نكاح و سواري و ساير انواع تصرّفات در آن را مباح كرده است، به شرطي كه رعايت اعتدال و اقتصاد را بنمايند و مازاد آن را به فقراي مؤمنين رسانيده و يا با آن امور خير را اصلاح كنند؛ وگرنه همه ی آن تصرّفات حرام خواهد بود. (عياشي)

«علّامه طباطبائی» می فرماید: بعد از رحلت رسول خدا (ص) هيچ عمل زشت و شنيعى كه مردم آن را جايز دانسته و به خداوند نسبتش دهند جز مساله امامت غاصبانه ائمّه ی جور عمل ديگرى نيست، كه مصداق اين آيه بوده باشد و مسأله مزبور با آيه شريفه كاملاً منطبق است؛ زيرا بعد از رحلت رسول خدا (ص) قرن‏ها بر مسلمين گذشت، كه‏ زنازادگانى امثال زياد بن ابيه و فرزند نامشروعش عبيد الله زياد و حجّاج بن يوسف و طاغيانى امثال آنان بر ايشان حكومت مى ‏كردند، در حالى كه در اطراف تخت سلطنت‏شان علمايى بودند كه به امثال آيه: «اَطِيعُوا اللهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ اُولِي الاَمْرِ مِنْكُمْ» تمسّك نموده و به نفوذ اوامر ايشان و وجوب اطاعتشان فتوا مى ‏دادند. (المیزان)

البتّه مسأله زیبائی و زیبا دوستی و زیبا پوشی هم نباید به افراط و تجمّل‏ پرستى کشیده شود و هر روز به اسم «مد» لباسی پوشید.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر