تفسیر قرآن

بعد از سخن از لباس و ساير مواهب زندگى به فرزندان آدم، مي فرمايد: اي فرزندان آدم، به هنگام نماز زينت كنيد‌؛ و بخوريد و بياشاميد، ولی اسراف نكنيد، كه خدا اسراف کنندگان را دوست نمی دارد».

«اسراف» شامل هر گونه زياده روی در كمّيت و كيفيّت و اتلاف است.

زينت هم اشاره به «زينت هاي جسماني» چون لباس هاي مرتّب و پاکیزه و شانه زدن موها و زدن عطر است و هم شامل زينت هاي معنوي و ملكات اخلاقي و اخلاص و حضور قلب.

امر پروردگار به ضروريّات زندگى از قبيل لباس پوشيدن و خود را آراستن مى ‏خواهد تربيتش حتّىٰ در اين گونه امور ساده رعايت شده باشد.

ابن عبّاس گفته: مردمى در خانه ی كعبه برهنه طواف مى ‏كردند، لذا خداى تعالىٰ امر به زينت‏شان فرمود و زينت همان لباس و ساتر عورت و انواع لباس‏هاى نيك است. (درّ منثور)

امام رضا (ع) فرموده: زينت در اين آيه شانه زدن موهاست. (الميزان)

امام حسن (ع) براي اقامه ی نماز بهترين لباسش را مي پوشيد. چون از وي جهت آن را سؤال كردند، فرمود: اِنَّ اللهَ جَميلٌ، يُحِبُّ الجَمالَ، فَاَتَجَمَّلُ لِرَبّي؛ وَ هُوَ يَقولُ: خُذوا زينَتَكُم عِندَ كُلِّ مَسجِدٍ: خدا زيباست و زيبايي را دوست دارد، پس من براي پروردگارم زينت مي كنم، چون فرموده:‌ زينت خود را در نماز برگيريد.‌ (عياشي)

امام باقر (ع) فرمود: زينت كردن در مسجد پوشيدن بهترين و پاكيزه ترين جامه ها در جمعه ها و اعياد براي رفتن به مصلّیٰ و مساجد است. (مجمع)

حکم اسراف نکردن امروزه از مهم ترين دستورات بهداشتى است؛ زيرا تحقيقات دانشمندان نشان داده، كه سرچشمه بسيارى از بيماري ها، غذاهاى اضافى است، كه به صورت جذب نشده در بدن باقى مى‏ ماند؛ آزمايشات هم از قند بالا، چربی بالا، اوره بالا، فشار بالا و... بالای اکثر بيماران حکايت دارد.

روزي طبيب هارون الرّشيد به علي واقد گفت: كتاب آسماني شما دستوري راجع به حفظ الصّحه ندارد؛ و حال آن كه سعادت بشر را دو علم تأمين مي كنند: علم اديان و علم ابدان (طبّ). علي گفت: خدا علم ابدان را در كتاب خود در نصف يك آيه خلاصه كرده و آن «كُلوا وَاشرَبوا وَ لاتُسرِفوا»‌ است؛ رسول گرامي اسلام (ص) هم در يك جمله: معده خانه هر درد و پرهيز سرآمد هر دوايي است و بايد حقّ بدن را در آنچه عادتش داده اي ادا كني.» خلاصه كرده». طبيب نامبرده فكري كرد و گفت: آري، كتاب آسماني شما و پيغمبرتان با اين دو جمله، دستور ديگري براي جالينوس باقي نگذاشته اند. (مجمع البيان)

رسول خدا (ص) فرموده: برادر من عيسيٰ فرموده: پرخوردن آبرو را مي برد و طراوت و جمال را نابود مي گرداند. (تفسير لاهيجي)

در حديث آمده: هر كس قوت يك روز را داشته باشد و با اين وجود سؤال كند، از جمله ی مسرفين است. (تفسير لاهيجي)

امام صادق (ع) می فرمايد: اموال وديعه و امانت الاهی در دست انسان است و مصرف بايد دور از اسراف باشد. (صافی)

در روايت است: آنچه در راه خدا مصرف شود هر چند بسيار زياد باشد، اسراف نيست و آنچه در معصيت به کار رود، هر چند اندك باشد، اسراف است. (منهج الصادقين)

امام صادق (ع) فرموده: زينت مسجد، امام عادل است. (نورالثّقلين)

البتّه تجمّل‏ پرستى و هر روز لباسی به عنوان مد پوشيدن نيز درست نيست؛ از اين رو خداوند بعد از ذكر اين حكم مسلمانان را از اسراف و زياده روى بر حذر مى ‏دارد.

امام صادق (ع) فرمود: «اِنَّمَا الاِسرافُ فيما اَتلَفَ المالَ وَ اَضَرَّ بِالبَدنِ: آنچه باعث از بين رفتن مال و زيان به بدن باشد اسراف است. (كافی 2/499)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر