تفسیر قرآن

بعد از اين که فرمود:‌ «خدا به كار زشت فرمان نمي دهد» اين آيه در مقابلش فرموده: بگو: پروردگارم به قسط و انصاف فرمان داده است، يعنى حقّ هر كس را به خودش بدهند. در هر مسجد هم رويتان را سوی خدا کنيد و او را با اعتقادی خالص بخوانيد، که شما بدان سان که او پديدتان آورد، نزد او باز خواهيد گشت.

عدالت مفهوم وسيعى دارد و شامل همه اعمال نيك می شود؛ زيرا حقيقت عدالت آن است كه هر چيز را در مورد خود به كار برند و به جاى خود نهند.

قسط و انصاف اين است که انسان در هر کاری ميانه روی نموده و از افراط و تفريط به دور باشد. راه ميانه در عبادت هم اين است كه مردم خدا را به خلوص عبادت كنند.

در مورد «اَقيمُوا وُجوهَكُم عِندَ كُلِّ مَسجِدٍ»‌ بعضي گفته اند:‌ منظور توجّه به قبله در نماز است. بعضي گفته اند: منظور شركت در نماز جماعت در مسجد است، بعضي گفته اند: هر جا در مسجدي نماز جماعت برپا بود، نمازتان را بخوانيد. هر چند همه اين تفسيرها براي آيه درست اند؛ ولي بهترين تفسير اين است كه «انسان در نماز و عبادات كاملاً به خدا توجّه داشته، او را بخواند و دينش را براي او خالص گرداند.

«علّامه طباطبايی» می فرمايد: «اقامه وجه هنگام عبادت در يك انسان كامل عبارت از اين است كه خود را طوری سازد و آن چنان حواس خود را تمركز دهد، كه امر به عبادت قائم به او شود و او بتواند آن امر را به طور كامل و شايسته و بدون هيچ نقصی امتثال كند. پس برگشت اقامه وجه در هنگام عبادت به اين است كه انسان در اين موقع دلش چنان مشغول خدا باشد، كه از هر چيز ديگری منقطع شود. (الميزان)

«وَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» دعا و تضرّع خالصانه پس از نماز است.

امام صادق (ع) فرمود: «كُلِّ‌ مَسجِدٍ» ائمّه معصومين (ع) اند. (عياشي)؛ زيرا توجّه به ايشان و اطاعتشان مصداق مسجد براي ربّ العالمين است.

امام صادق (ع) فرمود: «تسبيح حضرت زهرا (س) بعد از هر نماز، بهتر از هزار ركعت نماز است». تفسير اثنى‏ عشرى.

در روايتى نيز مى‏ خوانيم كه مراد از «كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ»، يعنى بر همان اعتقادى كه مرده ‏ايد برانگيخته مى ‏شويد؛ مؤمن بر ايمان و كافر بر كفر: اَلمُؤمِنُ عَلىٰ ايمانِهِ وَالكافِرُ عَلىٰ كُفرِهِ». (مجمع ‏البيان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر