معنای آیه
مشرکان بر اثر پذيرش ولايت شيطان، گناهانی چون عريان طواف کردن را با خلط سنّت و تشريع الاهی می گفتند: اين کارها سنّت نياکان ماست و خدا ما را بدان ها امر فرموده است.
آنچه باعث اخراج آدم و همسرش از بهشت شد، آشکار شدن «سوآت» آن ها بود و از این مطلب استفاده می شود، كه خداى تعالىٰ به هيچ وجه راضى نيست كه بنى آدم مرتكب فحشا و عمل زشت شوند.
بعد از اين که بيان فرمود: «وسوسه ی شيطان سبب شد، که پدر و مادرتان مرتکب خطا شوند و عورت هاشان ظاهر شود و در نتيجه از بهشت بيرون رانده شوند، به عنوان يكي از وسوسه هاي مهمّ شياطين جنّي و انسي در آدميان، مي فرمايد: «بعضی وقتي كار زشتي مي كنند، براي توجيه آن مي گويند: نياكان مان را بر اين روش يافته ايم و خدا ما را به آن فرمان داده است.
بگو: اين حرف افترا به خداست، آيا چيزي كه نمي دانيد، به خدا نسبت مي دهيد؟ زيرا خداوند هر گز امر به فحشا نمی كند و به هيچ وجه به آن راضی نيست، اگر راضی می بود آدم و همسرش را به خاطر آن از بهشت بيرون نمی كرد.»
امام كاظم (ع) فرموده: اين آيه راجع به زمامداران و زعماي جور است كه مردم ادّعا مي كنند خدا ايشان را امر به پيروي از آنان نموده است. (تفسير عياشي)
چنان كه بعد از رسول خدا (ص)، قريب به اتّفاق زمامداران اسلامي ـ اعمّ از خلفا و غير خلفا ـ از هيچ بدعت و عمل خلافي خودداري نمي كردند، در حالي كه در اطراف تختشان علمايي بودند كه به امثال آيه: «اَطيعوا اللهَ وَ اَطيعوا الرَّسولَ وَ اُولِي الاَمرِ مِنكُم» تمسّك نموده و به نفوذ امر ايشان و وجوب اطاعتشان فتوا مي دادند.
امام صادق (ع) فرمود: اگر كسى (چون جبريّون) بگويد خير و شر همه مستند به خداست و خدا امر به فحشاء مى كند به خدا دروغ بسته و اگر كسى (چون مفوّضه) بگويد: «خير و شر عالم بدون مشيّت خدا صورت مى گيرد، خدا را از سلطنتش بيرون نموده و اگر بگويد گناهان بدون قوّت خدا ارتكاب مى شود باز به خدا دروغ بسته، و كسى كه به خدا دروغ بندد او را داخل آتش مى نمايد. (تفسير عياشی)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر