سوره اعراف - آیه 6 - جزء 8
فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ
معنای آیه
پس، قطعاً از کسانی که [پیامبران] به سوی آنان فرستاده شدهاند خواهیم پرسید، و قطعاً از [خودِ] فرستادگان [نیز] خواهیم پرسید.
تفسیر قرآن
بعد از اشاره اى به شناسايى خدا و نزول قرآن مجيد و مجازات دنيوى ستمكاران، مي فرمايد: «در قيامت، هم از كساني كه پيامبران را به سوي آن ها فرستاديم خواهيم پرسيد و هم از پيامبرانشان؛ منتها مسئوليّت هاى آن ها متفاوت است.»
ولی اين آيه با آياتی قرآن که می فرمايند: «در آن روز از کسی سؤالى نمى شود، بلكه گناهكاران از سيمايشان شناخته مى شوند» منافات ندارند؛
زيرا قيامت مواقف مختلفی دارد؛ در مواقفی هيچ سؤالی از کسی نمی شود، بلکه اعضاى پيكرشان كه آثار اعمال را در خود حفظ كرده اند، به عنوان يك گواه گويا چگونگى اعمالشان را بازگو مى كنند؛ و در مواقفی از مردم پرسش مى شود و آن ها نيز با مشاهده روشن شدن حقايق با گواهى اعضا، به اعمال خود اعتراف مى كنند.
بعضى هم احتمال داده اند آيات نفى كننده سؤال اشاره به سؤال و جواب زبانى است و آيات اثبات كننده سؤال اشاره به سؤالاتى است كه از اعضاى بدن مى شود.
در رواياتی ولايت نيز از مصاديق نعمت مورد سؤال برشمرده اند. (وسائل 24/299)
پيامبر اکرم (ص) فرمود: «ثُمَّ اَساَلُهُم مافَعَلتُم بِكِتابِ اللهِ وَ بِاَهلِ بَيتی: از مردم سؤال می کنم، كه با قرآن و اهل بيت من چگونه عمل كرديد؟» (تفسير فرقان)
در قيامت انسان از چهار چيز خصوصاً سؤال مى شود: شَبابَكَ فيما أبلَيتَهُ وَ عُمرَکَ فيما أفنَيتَهُ وَ مالُكُ مِمَّااكتَسَبتَهُ وَ فيماأنفَقتَهُ: جوانيت را چگونه را گذراندى، عمرت را چگونه سپری کردی، مالت را چگونه به دست آوردى و در چه راه مصرف كردى؟ (بحار 7 / 259)
پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «كُلُّكُم راعٍ وَ كُلُّكُم مَسئولٌ عَن رَعِيَّتِهِ؛ فَالاِمامُ يُسألُ عَنِ النّاسِ وَالرَّجُلِ يُسألُ عَن أهلِهِ وَالمَرأةُ تُسألُ عَن بَيتِ زَوجِها وَالعَبدُ يُسألُ عَن مالِ سَيّدِهِ: همه شما چوپان هايى هستيد و هر كدامتان از رعيّت خود پرسش خواهيد شد، اگر زمامدار است از رعيّتش و اگر مرد است از زن و فرزندش و اگر زن است از خانه شوهرش و اگر غلام است از مال آقايش بازخواست خواهد شد. (درّ منثور)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر