سوره انعام - آیه 158 - جزء 8
هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا أَن تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ ۗ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ۗ قُلِ انتَظِرُوا إِنَّا مُنتَظِرُونَ
معنای آیه
آیا جز این انتظار دارند که فرشتگان به سویشان بیایند، یا پروردگارت بیاید، یا پارهای از نشانههای پروردگارت بیاید؟ [اما] روزی که پارهای از نشانههای پروردگارت [پدید] آید، کسی که قبلاً ایمان نیاورده یا خیری در ایمان آوردن خود به دست نیاورده، ایمان آوردنش سود نمیبخشد. بگو: «منتظر باشید که ما [هم] منتظریم.»
تفسیر قرآن
آن گاه می فرمايد: آيا اين افراد لجوج و متعصّب در شرک و بت پرستی، بعد از آمدن بزرگ ترين معجزه الاهی (قرآن) انتظار دارند، كه فرشتگان عذاب به سراغشان بيايند يا پروردگارت نزدشان آيد يا بعضی از آيات خداوند برايشان آشکار شود؟ روزی که آيات پروردگارت بيايد درهای توبه بسته خواهد شد، از اين رو ايمان آوردن کسی که قبلاً ايمان نياورده يا در حال ايمانش عمل نيكی انجام نداده، پذيرفته نخواهد شد. بگو: شما منتظر چنين چيزهايي باشيد، ما هم در انتظار كيفر دردناك شما خواهيم بود.
آمدن پروردگار، آمدن قيامت است كه روز ملاقات پروردگار است؛ زيرا آن روز، که روز انكشاف تامّ و جلوه حق است، ديگر حجابى بين او و مخلوقاتش نيست.
امام صادق (ع) در تفسیر «يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لايَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها» فرمودند: مقصود از اين آيات طلوع آفتاب از مغرب و خروج جنبنده زمين و پديد آمدن دود است كه انسان اگر به گناه اصرار ورزد و عمل ايمانى بجا نياورد و اين آيه ها ظاهر شود ايمانش سودى نخواهد داشت». (تفسير عياشى)
امام باقر در تفسیر «أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً» فرموده: مؤمن گنهكار كمى حسنات و كثرت گناهانش ميان او و ايمانش حائل گشته و در نتيجه باعث مى شود كه وى در ايمانش كسب خيرى نكرده باشد تفسير عياشى
امام باقر (ع) در تفسير جمله «يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ ...» فرموده: اين آيت الاهى عبارت است از طلوع آفتاب از مغرب، كسانى كه در چنين روزى ايمان بياورند ايمانشان بى فايده است. (تفسير قمى)
و رسول خدا (ص) در تفسير جمله «يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ» فرموده: اين آيات عبارت است از طلوع آفتاب از مغربش. (درّ منثور)
روز طلوع آفتاب از مغرب روز بروز غضب الاهى است كه مردم از شدت عذاب آن روز متوسل به ايمان مى شوند، و ليكن ايمانشان سودى نمى بخشد.
مساله طلوع آفتاب از مغرب در روايات بسيارى از امامان اهل بيت (ع) و از طرق اهل سنت از جمعى از صحابه رسول خدا (ص) از قبيل ابى سعيد خدرى، ابن مسعود، ابوهريره، عبدالله بن عمر، حذيفه، ابوذر، عبد الله بن عبّاس، عبد الله بن أبى اوفى، صفوان بن عسال، انس، عبد الرحمن بن عوف، معاويه، ابى امامه و عايشه و... غير ايشان وارد شده است. (المیزان)
نظريه هاى علمى امروز هم انكار ندارد كه ممكن است روزى كره زمين بر خلاف حركتى كه تا آن روز شرقى بوده حركت غربى كند، و يا دو قطب آن تغيير يافته شماليش جنوبى، و يا جنوبيش شمالى شود، حال يا بطور تدريج هم چنان كه رصدخانه ها آن را پيش بينى نموده اند و يا آنكه يك حادثه جهانى جوى اين تحول را يك مرتبه به وجود آورد. (المیزان)
امام صادق (ع) فرمود: همواره در روزى زمين از ناحيه پروردگار حجتى كه حلال و حرام خدا را بشناسد و به راه خدا دعوت كند بوده و خواهد بود، و اين رابطه بين خدا و خلق هيچگاه در زمين قطع نمى شود مگر چهل روز مانده به قيامت كه در آن چهل روز خداوند حجت خود را از زمين برمى دارد، در آن روزها است كه در توبه به روى گنهكاران بسته مى شود، و ايمان آوردن در آن ايام بى فايده است، گنهكاران و كفارى كه تا آن روز توبه نكرده و ايمان نياورده اند از بدترين خلقند و كسانى هستند كه قيامت بر آنان قيام مى كند. (تفسير برهان)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر