سوره انعام - آیه 148 - جزء 8
سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكْنَا وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِن شَيْءٍ ۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ حَتَّىٰ ذَاقُوا بَأْسَنَا ۗ قُلْ هَلْ عِندَكُم مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوهُ لَنَا ۖ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ أَنتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ
معنای آیه
مشركان خواهند گفت: اگر خدا مىخواست، ما و پدرانمان مشرك نمىشديم و چيزى را حرام نمىكرديم. همچنين كسانى كه پيش از آنها بودند پيامبران را تكذيب كردند و خشم و عذاب ما را چشيدند. بگو: اگر شما را دانشى هست آن را براى ما آشكار سازيد. ولى شما، تنها، از گمان خويش پيروى مىكنيد و گزافهگويانى بيش نيستند.
تفسیر قرآن
آن گاه می فرمايد: مشركان در پاسخ ايرادات تو در زمينه باطل بودن شرك و حرام نبودن روزی های حلال خواهند گفت: اگر خدا می خواست نه ما مشرك مى شديم و نه نياكان ما و نه چيزی را حرام می كرديم؛ گذشتگان نيز انبيا را تکذيب کردند تا آن که عذاب ما را چشيدند.
بگو: آيا اگر به راستی دليلی بر اين ادعاهايتان داريد، به ما ارائه دهيد؟ شما قطعاً هيچ دليلی بر اين ادعاها نداريد و جز به گزاف سخن نمی گوييد.
در پاسخ مشركان که می گفتند: اگر خدا از شرك ما راضى نيست، چرا ما را از آن باز نمى دارد؟ گوییم: انجام هيچ كاری از قدرت خدا بيرون نيست؛ ولی مشيّت خداوند بر اين قرار گرفته، كه انسان در انتخاب راه خوب و بد آزاد باشد. اگر خدا همه را هدايت مى كرد، ديگر ايمان داشتن ارزشی نداشت. فرستادن انبيا و كتب آسمانى هم براى آنست كه مردم با آزادى و اختيار، موحّد شوند. پس منطق مشركين و عقيده به جبر، از توجيهات بى اساس منحرفان است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر