تفسیر قرآن

بعد از اشاره به مؤمنين و كافران، با ذكر دو مثال وضع آن ها را مجسّم می کند. نخست می فرمايد: آيا انسان بی ايمانی که از نظر روحی و فکری چون مرده ای بود و او را با هدايت به اسلام و قرآن زنده کرديم و برای او نوری قرار داديم، تا در پرتو آن نور در ميان مردم با درستی و سلامت زندگی کند، راه از چاه و خير را از شر و نفع را از ضرر تميز دهد، منافع و خيرات را بگيرد و از ضرر و شر احتراز كند؛ همچون کافر است که در تاريکی های جهل و گمراهی چنان فرو رفته که از آن بيرون شدنی نيست؟ آری، اعمال کافران برايشان چنين زيبا جلوه داده می شود.

گفته اند: اين آيه در باره‏ حمزه عموى پيامبر (ص) و ابوجهل نازل شده، كه چون از توهين ابوجهل نسبت به رسول خدا (ص) باخبر شد، به سراغ ابوجهل رفت و با کمانش بر سر او كوبيد. آن گاه گفت: «من از امروز، به محمّد ايمان مى‏ آورم و از او دفاع می کنم» و از آن پس تا زمان شهادت هم، يك افسر رشيد و با ايمان براى اسلام بود. ولی بعضى گفته اند: اين آيه در مورد ايمان آوردن عمّار ياسر و اصرار ابوجهل در كفر نازل شده است. (مجمع البیان)

«كَذالِكَ زُيِّنَ لِلْكافِرِينَ ماكانُوا يَعْمَلُونَ» بيان می دارد اعمال كفار با همه جلوه‏ اى كه در نظر ايشان دارد در استخلاص از ظلمت هايى كه ايشان در آن به سر مى ‏برند كوچكترين سودى برايشان ندارد.

اصولاً خدای سبحان به انسان‏ بعد از ايمان آوردن حيات جاويدی مى‏ دهد، كه پس از مرگ هم در تحت ولايت خدا مستغرق و در محبّت پروردگار خود در امنيّت و سلامتند.

امام صادق (ع) مى ‏فرمايد: ميّت كسی است، كه هيچ چيز نمى‏ داند و مقصود از «نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ» امامى است، كه به او اقتدا كند و مقصود از «كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها» كسی است، كه امامش را نشناسد. (كافى 1/85 ح 13)

اين تفسير از باب تطبيق كلى بر مصداق است

امام باقر (ع) فرمود: نوری كه ميان مردم راه از چاه نشان می دهد، امام است. (الميزان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر