سوره انعام - آیه 65 - جزء 7
قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِكُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ ۗ انظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ
معنای آیه
بگو: «او تواناست که از بالای سرتان یا از زیر پاهایتان عذابی بر شما بفرستد یا شما را گروه گروه به هم اندازد [و دچار تفرقه سازد] و عذاب بعضی از شما را به بعضی [دیگر] بچشاند.» بنگر، چگونه آیات [خود] را گوناگون بیان میکنیم باشد که آنان بفهمند.
تفسیر قرآن
بعد از بيان فريادرسی خدا در مشكلات، براى تكميل طُرُق تربيتى، در تهديد آن ها مي فرمايد: اي پيامبر، به مشركين بگو: اگر دست از كفر و شرك بر ندارند و همچنان از پيشرفت اسلام جلوگيري كنند، خدا تواناست عذاب هايي از بالاي سرشان و عذاب هايي از پايين پايشان بر شما نازل كند، يا در ميان گروه هاي مختلفتان اختلاف و درگيري ايجاد نمايد و طعم صدمه از يکديگر را به شما بچشاند. بنگر، چگونه آيات را گوناگون بيان مي كنيم، باشد كه بفهمند.
عذاب های فوق و تحت هم شامل مجازات هايى مانند صاعقه ها، رگبارهاى شدید از طرف بالا و زلزله ها و طغيان رودها، شكاف هاى ويرانگر زمينى، طوفان درياها از طرف پائين، می شود و هم شامل عذاب هايی كه از طرف طبقه حاكم بر ملّت ها وارد می شود و حتّیٰ شامل سلاح های جنگی كه از طريق بمباران های هوايی و حمله های زمينی و زير دريايی ها و موشک ها و بمب های اتمی و غیر اتمی زندگی انسان ها را به خطر می اندازند، می شود.
راستي اختلاف امّت ها از عذاب هاي بزرگ است، چنان كه امّت اسلامي هم با عمل نكردن به وصايای پيامبر اكرم (ص) در غدير خم و غيره در مورد خلافت علي (ع) بعد از آن حضرت، گرفتار دسته بندي هاي مختلفي گرديد، كه نه فقط هر كدام يكديگر را تكفير كردند، بلكه بين آن ها برادركشي ها راه افتاد و اين اختلاف امّت اسلامي كه هر روز دامنه آن وسيع تر مي شود، سبب شده، كه ملّت هاي ديگر بر آن ها مسلّط شوند.
امام صادق (ع) فرموده: «عذاب فوق» در اين آيه سلاطين ستمكار و «عذاب» پايين غلامان بد رفتار و هر كسي است كه در او خيري نباشد، و «يَلبِسَكُم شِيَعاً» اين است كه خدا با القاء عداوت، خودشان را به جان هم مي اندازد و «يُذيقُ بَعضَكُم بَأسَ بَعضٍ» بد همسايگي است. (مجمع البيان)
امام باقر (ع) فرمود: مقصود از عذاب از بالا دود و صيحه آسمانى است و مراد از «أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ» خسف و فرو بردن زمين است و مراد از «أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً» اختلاف در دين و طعن مردم به يكديگر مى باشد، و مراد از «يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ» اين است كه مردم به جان يكديگر افتاده يكديگر را بكشند و همه اين ها عذاب هايى است كه بر اهل قبله واقع مى شود و خدا به رسول گراميش مى فرمايد: «اُنْظُرْ كَيْفَ ...: ببين چطور آيات را مى گردانيم تا شايد بفهمند». (تفسير قمی)
اختلاف و نزاع افراد نتيجه اعمال سوء و سود جويي هاى آن هاست و نسبت دادن آنها به خدا به خاطر آن است كه او چنين اثرى را در اين اعمال قرار داده است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر