تفسیر قرآن

بعد از سخن از علم و قدرت خدا و وسعت دايره حكم و فرمان او، به تفصيل اين معنا پرداخته مي فرمايد: «كليدهاي خزاين غيب نزد خداست و جز او كسي از آن ها آگاهي ندارد و خدا به ‌آنچه در خشكي و درياست آگاه است؛ و برگي از درخت نمي ‏افتد كه او از آن آگاه نباشد؛ و هيچ دانه اي در تاريكي هاي زمين و هيچ تر و خشكي نيست، كه در كتابي آشكار ثبت نباشد.

اثر چنين اعتقادي نسبت به خدا سبب مي شود، كه انسان بداند: نه تنها خدا از تمام اعمال و گفتارش بلكه از تمام افكار و نيّاتش هم با خبر است؛ و در نتيجه نه فقط كار بدي انجام ندهد، بلكه در هر حال مراقب باشد، كه نكند فكر و قصد بدي هم در مخيّله اش راه يابد.

بعضي گفته اند: «كتاب مبين» همين عالم هستي است؛ بعضي ديگر گفته اند: از اين كه حوادث جهان در حال تغييرند، ولي در آياتي خداوند مي فرمايد: «يَمحوا اللهُ مايَشاءُ وَ يُثبِتُ وَ عِندَهُ اُمُّ الكِتابِ: خداوند هرچه را بخواهد محو و هر چه را بخواهد اثبات مي كند و اصل كتاب نزد اوست» (رعد 13/39) و مي فرمايد: «بَل هُوَ قُرآنٌ مَجيدٌ؛ في لَوحٍ مَحفوظٍ»‌ (بروج 85/22) و مي فرمايد: «وَ عِندَنا كِتابٌ حَفيظٌ» (ق 50/4)؛ معلوم مي شود «كتاب مبين» در عين اين كه مشتمل بر جميع مشخّصات حوادث و اشخاص و تغييراتي است، كه دارند، خودش تغيير و دگرگوني ندارد؛

بلكه كتاب مبين چيزي است كه خداي تعاليٰ موجودات را در آن ضبط نموده و آنها را بعد از بيرون آوردن از خزائن و قبل از رسيدن به عالم وجود و بعد از طيّ شدن دورانشان در اين عالم در آن حفظ مي نمايد. (الميزان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر