معنای آیه
و چون پندهائی که به آن ها داده شده بود از یاد بردند، درهاي همه چیز را به روی آن ها گشوديم، به طوري كه كاملاً مسرور گشتند؛ ولي چون با نعمت هاي فراوان هم متنبّه نشدند و از او تشكّر ننمودند، ناگهان و از جايي كه احتمالش را نمي دادند، آن ها را گرفتيم و مجازات كرديم.
پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «اِذا رَأيتَ اللهَ يُعطى عَلَى المَعاصى؛ فَاِنَّ ذالِكَ اِستِدراجٌ مِنهُ: اگر ديدی خدا با وجود معصيت به کسی می بخشد، به تدريج هلاكت كردن اوست. (مجمع)
امام علي (ع) مي فرمايد: اِذا رَاَيتَ رَبَّكَ سُبحانَهُ يُتابِعُ عَلَيكَ نِعَمَهُ وَ اَنتَ تَعصيهِ، فَاحذَرهُ: وقتی مي بيني خدا انواع نعمت ها به تو مي رساند، در حالي كه معصيت مي كني، از مجازات او بترس. (نهج البلاغه، حكمت 25)
رسول خدا فرمود: خداى تبارك و تعالى وقتى بخواهد قومى را باقى گذاشته يا ترقى دهد، اقتصاد و قناعت و عفاف را به آنان روزى مى كند، و وقتى بخواهد قومى را منقرض سازد، باب خيانت را به روى شان باز كرده و كارشان را به جايى مى كشاند كه از خيانت و مالى كه از اين راه به دست مى آورند، خوشحالى كنند، آن وقت است كه ناگهان به عذاب خود گرفتارشان ساخته و وقتى خبردار مى شوند كه ديگر راه پس و پيش برايشان نمانده است، نسل مردمى كه ستم كردند، بريده مى شود و حمد خداى را كه پروردگار عالميان است. (درّ منثور)
رسول خدا (ص) فرمود: خداوند به داوود وحى کرد در هر حال از من بترس، ولی بيشتر موقعى بترس كه نعمت هايم از هر درى به سويت سرازير مى شود. مبادا كارى كنى كه به زمينت زنم و ديگر به نظر رحمت به سويت نظر نكنم. (درّ منثور)
امام باقر (ع) فرمودند: چون مردم ولايت على بن ابى طالب (ع) را ترك كردند با آن كه بدان امر شده بودند، «فَلَمَّا نَسُوا ...»، دولت آنان را در دنيا بسط داديم، «فَتَحْنا عَلَيْهِمْ ...» تا قائم (ع) قيام كند، «أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً: ناگهان آن ها را بگيريم». (عيّاشى)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر