تفسیر قرآن

اين آيه در مورد منكران لجوج مي ‏فرمايد: آن هايي كه آيات ما را تكذيب مي كنند، كران و لالاني در تاريكي ها هستند. خدا هر كه را خواهد گمراه مي گذارد و هر كه را خواهد بر راه راست قرار مي دهد.

تكذيب كنندگان آيات خدا به خاطر كر بودنشان، قادر به شنيدن كلام حق نيستند، تا چه رسد به اينكه آن را بپذيرند، و به خاطر لال بودنشان، نمى ‏توانند به گفتن حق، لب گشوده به توحيد و رسالت انبيا، شهادت دهند، و به خاطر ظلمتى كه به آنان احاطه كرده نمى ‏توانند طريق حق را از راه باطل تشخيص داده، آن را اختيار نمايند.

«مَنْ يَشَأِ اللهُ يُضْلِلْهُ ...» دلالت اين كرى و لالى و در ظلمت بودن، عذابى است كه به كيفر تكذيب آيات خدا دچار آن شده‏ اند.

قرار دادن «صراط مستقيم» در مقابل كورى و كرى و تاريكى معلوم می دارد، داشتن گوشى است كه دعوت خداى را بپذيرد و داشتن چشمى است كه حق را ببيند، که پاداش تکذیب نکردن آيات الاهى است.

«علّامه طباطبايي» گويد: كرها عموماً كساني بوده اند، كه از بزرگانشان كوركورانه تقليد مي كردند به طوری كه ديگر گوش شنوايي برايشان نگذاشته بود، كه دعوت حقّ را بشنوند؛ و گنگ ها همان بزرگاني بوده اند، كه مردم گوش به فرمانشان بودند، كه اگر مردم را به حقّ دعوت مي كردند مي پذيرفتند، ولي با آن كه مي دانستند دعوت به توحيد صحيح و دعوت به شرك باطل است، با اين حال به خاطر عناد و گردنكشي از گفتن حقّ و اعتراف به آن و همچنين از شهادت دادن برآن لال شدند و اين دو طايفه هر دو در ظلمتي قرار دارند، كه حقّ در آن ديده نمي شود. (الميزان)

در تفسير نمونه مي خوانيم: گاهي اعمال فوق العاده زشتي از انسان سر مي ‏زند كه بر اثر تاريكي وحشتناكي روح او را احاطه خواهد كرد، چشمان حقيقت بين از او گرفته مي ‏شود و گوش او صداي حق را نمي ‏شنود و زبان او از گفتن حق باز مي‏ ماند؛ امّا گاهي چنان كارهاي نيك فراوان از او سر مي ‏زند، كه يك دنيا نور و روشنايي به روح او مي‏ پاشد، ديد و درك او وسيع تر و فكر او پر فروغ تر و زبان او در گفتن حق، گوياتر مي‏ شود. اين است معني هدايت و ضلالت كه به اراده خدا نسبت داده مي‏ شود.

امام باقر فرمود: رسول خدا فرموده: براى هر امتى مجوسى است و مجوس اين امت كسانى هستند كه مى‏ گويند قدرى در كار نيست، و مشيت و قدرت خدا همه محول به آنان و براى آنان است. (تفسیر قمی)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر