تفسیر قرآن

از آنجا كه پيامبر اکرم (ص) از گمراهی و لجاجت مشركان زياد ناراحت بود و علاقه داشت با هر وسيله ‏ای كه شده است آن ها را به صف مؤمنان بكشاند، خداوند به آن حضرت مي‏ فرمايد: چنان چه اِعراض آن ها از ايمان بر تو گران است؛ اگر مي تواني در زمين نقبي بزني يا نردباني به آسمان بگذاري تا از زير زمين يا از آسمان معجزه و آيه و نشانه اي براي آن ها بياوري تا ايمان آورند، اين كار را بكن؛ ولي بدان، آنان به قدري لجوج اند، كه اگر اين كار را هم بكني، باز هم ايمان نخواهند آورد؛ زيرا آن ها تصميم گرفته ‏اند، كه حق را نپذيرند؛

از اين رو، هر گونه تلاشي براي ايمان آوردن آن ها بيهوده است؛ ولی بدان، اين خداست، كه انسان را چنين آفريده، كه راه سعادت و شقاوتش را خود با اختياري كه به او داده انتخاب كند؛ و اگر خدا بخواهد كاري مي كند، كه همه ی آن ها ايمان آورند، ولي در آن صورت ايمان آن ها ارزشي نداشت. بنابراين، از جاهلان نباش و بي خودي براي ايمان آوردن اين ها خودت را ناراحت نكن.

«از جاهلان نباش» مشعر نقص بر پيامبر نيست؛ بلکه هشداری به مشرکان جاهل است، که هر چه بکوشد، صلاح نمی پذيرند.

بر خلاف پندار جبريّون «هدايت مشرکان نخواستن» به معنای خواست کفرشان نيست، بلکه بدِين معناست که خدا با اراده تکوينی، آزاد و مختار بودن انسان ها را خواسته است و پيامبران هم تکليفی جز ابلاغ رسالت الاهی و اتمام حجّت ندارند: چنان که می فرمايد: «قُلِ الْحَقُّ مِن رَبِّكُم؛ فَمَن شاءَ فَليُؤمِن وَمَن شَاءَ فَليَكفُر: بگو اين قرآن که حقّ است از جانب پروردگار شماست؛ پس هرکه خواهد ايمان آرد و هرکه خواهد کافر شود.» (کهف ٢٩) و می فرمايد: «اِنّا هَدَيناهُ السَّبيلَ اِمّا شاكِرًا وَ اِمّا كَفورًا: ما راه را به او نشان داده ايم، خواه سپاسگزار باشد خواه ناسپاس.» (انسان (ع) (ص) /٣)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر