تفسیر قرآن

بعد از اين كه فرمود: «كفّار به خاطر لذّات دنيايي، آخرت را فراموش كرده اند» مي ‏فرمايد: زندگي دنيا جز بازي و سرگرمي نيست. سراي آخرت براي آن ها كه پرهيزگاري كنند، بهتر است. آيا نمي انديشند؟! ولی سراي آخرت حياتي است جاويدان در جهاني بسيار وسيع تر و سطحي بالاتر. آيا انديشه نمی كنيد؟»

آري، اگر دنيا مزرعه ی آخرت نباشد، مال و مقام دنیا جز اسباب بازي هايي نيستند، كه چند صباحي مردم بدان ها سرگرم بازي اند.

تشبيه زندگی دنيا به بازی از اين نظر است، كه بازي ها معمولاً بی هدف هستند، گاه يکی در بازی امير می شود، ديگری وزير، ديگری دزد و عدّه ای قافله؛ ولی ساعتی بعد نه از امير خبر است، نه از وزير، نه از دزد و نه از قافله.

و يا در فيلم های سينمايی صحنه‏ هايی از جنگ يا عشق يا دشمنی بازی می شود؛ امّا پس از ساعتی خبری از هيچ كدام نيست. دنيا نيز نمايشنامه‏ ای است، كه بازيگران آن، مردم اين جهان اند.

كودكان گرچه در بازي خوشند شب كشانشان سوي خانه مي كشند

شد برهنه وقت بازي طفل خُرد دزد ناگاهش كلاه و كفش برد

آن چنان گرم او به بازي در فتاد كان كلاه و پيرهن رفتش زياد

شب شد و بازي او شد بي مدد رو ندارد كه سوي خانه رود

ني شنيدي: «اِنَّمَا ٱلدُّنيا ئلَعِب» باد دادي رخت و گشتي مرتعـب

پيش از آن كه شب شود جامه بجو روز را ضايع مكن در گفت و گو

ولی دنيا يعنی زمين و آسمان و موجودات آن ها که بر پايه ی حکمت آفريده شده اند بازيچه نيست؛ چون آنچه بازيچه است واقعيّت ندارد؛ پس کشاورزی و دامداری و ساختن وسايل تمدّن بازيچه نيستند؛ بلکه آنچه بازيچه است حبّ دنيا و عناوين اعتباری آن است.

چنان که اميرمؤمنان (ع) در پاسخ مردی که دنيا را مذمّت کرد فرمود: ای نکوهش کننده دنيا، که خود به غرور دنيا مغروری و با باطل های آن فريب خورده ای، خود فريفته ی دنيايی و آن را نکوهش می کنی. آيا تو در دنيا جرمی مرتکب شده ای يا دنيا به تو جرم کرده است؟ کی دنيا تو را سرگردان کرد و در چه زمانی تو را فريب داد؟ (نهج البلاغه، خطبه 131)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر