تفسیر قرآن

در اين آيه براى ردّ نظر كسانى كه براى هر دسته‏ اى از موجودات خدايى قائلند و مى ‏گويند خداى باران، خداى جنگ، خداى صلح، خداى آسمان و...» می فرمايد: «اوست كه در آسمان ها و زمين خداست؛‌ نهان و آشكار شما را مي داند و از آنچه از خير و شر به دست مي آوريد، با خبر است».

اين آيه نتيجه خالقيّت خدای سبحان در باره جهان و انسان است؛ زيرا كسى كه خالق آسمان و زمين است و تدبير و تصرّف در همه جا به دست اوست، در همه جا حاضر است و از همه کس و همه چيز با خبر است.

«ايمان به احاطه علمى خدا» هم انگيزه براى كار نيك است و هم بازدارنده از كار بد.

محمّد بن نُعمان گفته: از امام صادق (ع) از معنى آيه: «وَ هُوَ اللهُ فِي السَّماواتِ وَ فِي الأَرْضِ» سؤال كردم، فرمود: آرى او در همه مكان ها هست، عرض كردم: آيا به ذاتش در همه جا هست؟ فرمود: واى بر تو، مكان‏ها، اندازه‏ ها و ظرف هايى هستند، اگر بگويى خداى تعالىٰ به ذاتش در مكان قرار مى ‏گيرد، لازمه اين است كه بگويى خداوند در ظرف مكان و هر ظرف ديگرى مى‏ گنجد، و ليكن خداى تعالىٰ غير مخلوقات است و محيط به هر چيزى است كه آفريده، و احاطه‏ اش احاطه علمى و قدرتى و سلطنتى است و علمش به موجودات زمين كمتر از علمش به موجوداتى كه در آسمانند نيست، چيزى از او دور نيست، همه اشياء در پيش علم و قدرت و سلطنت و ملك و اراده او يكسانند. (تفسير برهان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر