سوره مائده - آیه 106 - جزء 7
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُم مُّصِيبَةُ الْمَوْتِ ۚ تَحْبِسُونَهُمَا مِن بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۙ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَّمِنَ الْآثِمِينَ
معنای آیه
ای کسانی که ایمان آوردهاید، هنگامی که یکی از شما را [نشانههای] مرگ دررسید، باید از میان خود دو عادل را در موقع وصیّت، به شهادت میان خود فرا خوانید؛ یا اگر در سفر بودید و مصیبت مرگ، شما را فرا رسید [و شاهد مسلمان نبود] دو تن از غیر [همکیشان] خود را [به شهادت بطلبید]. و اگر [در صداقت آنان] شک کردید، پس از نماز، آن دو را نگاه میدارید؛ پس به خدا سوگند یاد میکنند که ما این [حق] را به هیچ قیمتی نمیفروشیم هر چند [پای] خویشاوند [در کار] باشد، و شهادت الهی را کتمان نمیکنیم، که [اگر کتمان حق کنیم] در این صورت از گناهکاران خواهیم بود.
تفسیر قرآن
مسلماني به نام «ابن ابي ماريه» به اتّفاق دو مسيحي به نام «تميم» و «عدي» به قصد تجارت از مدينه خارج شدند. در بين راه «ابن ماريه» چون بيمار شد، صورت اموالش را نوشت و آن را در ميان اثاثش مخفي كرد و اموالش را به دو همسفر نصرانيش سپرد كه به خانواده اش برسانند.
چون از دنيا رفت، همسفرانش متاع او را گشودند، چيزهاي گران قيمت آن را برداشتند و بقيّه را به ورثه او دادند. وقتي ورثه متاع را گشودند و وصيت نامه را ديدند بسياري از اموالي كه در آن ثبت بود نيافتند. چون مطلب را با آن دو مسيحي گفتند، آن ها انكار كردند. ورثه به پيامبر (ص) شكايت كردند، آيه نازل شد و حكم آن را بيان كرد. پيامبر (ص) آن دو را احضار كرد و با سوگند دادنشان اموال را از آنان گرفت و به ورثه اش داد. (مجمع)
در اين آيه و سه آيه بعد براي حفظ حقوق ورثة ميّت مي فرمايد: «اگر مرگ يكي از شما مؤمنين در سفر فرا رسد، نزد دو نفر عادل وصيّت كند؛ و اگر مسلماني يافت نشد، دو نفر از اهل كتاب را براي اين كار انتخاب كنيد. و اگر به هنگام اداي شهادت در صدق آن ها شك كرديد، آن ها را بعد از نماز نگاه داريد، تا به خدا سوگند ياد كنند، كه ما حق را به منافع مادّي نمي فروشيم، هر چند در مورد خويشان ما باشد. و شهادت الاهي را كتمان نمي كنيم، وگرنه از گناهكاران خواهيم بود.»
منظور از نماز در مورد غير مسلمانان قاعدتا نمازهاى خود آنهاست؟
اين تشريفات با قبول شهادت عدلَين منافات ندارد؛ زيرا آن در موارد عادّي است، ولي اين تشريفات در موارد اتّهام است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر