تفسیر قرآن

شرابخوري در جاهليّت بسيار رواج داشت، تا آنجا كه گفته اند: عرب جاهلي به سه چيز عشق مي ورزيد: «شعر و شراب و جنگ». از آنجا كه اگر اسلام يك باره شراب را تحريم مي كرد، مشكل ايجاد مي شد؛ از اين رو، براي آماده كردن افكار از روش تحريم تدريجي استفاده كرد؛

به اين ترتيب كه نخست در بعضي از سوره ‏هاي مكّي اشاراتي به زشتي اين كار نمود و هنگامي كه مسلمانان به مدينه هجرت كردند، در آيه ی 219 بقره: «يَساَلونَكَ عَنِ الخَمرِ وَالمَيسِرِ قُل فيهِما اِثمٌ كَبيرٌ» آن را اثم و گناه ناميد و در آيه 43 نساء «لاتَقرَبوا الصَّلاةَ وَ اَنتُم سُكاريٰ؛ حَتّيٰ تَعلَموا ماتَقولونَ» دستور فرمود در حال مستي نماز نخوانند تا متوجّه شوند چه مي خوانند؛ البتّه اجازه هم نفرموده بود، كه در وقت غير نماز خوردن مشروب جايز است و بالاخره در اين آيه به طور قطع فرمود: ای کسانی که ايمان آورده ايد، شراب و قمار و بت ها و قمار با تيرهای قرعه قطعاً پليد است و کار شيطان، پس از آن ها دوري كنيد، باشد كه رستگار شويد.

«انصاب» بت هايي بودند كه شكل خاصّي نداشتند، بلكه تنها قطعه سنگي بودند و قرار گرفتن شراب و قمار هم رديف آن، نشانه خطر زياد آن هاست.

«ازلام» چوب هايي بوده، كه با آن ها قماربازي و تفأل مي زدند؛ روايات ائمّه معصومين (ع) هم برآنند، كه ازلام در اين آيه قمار است؛‌ از اين رو، صحيح نيست اين كه بعضي ازلام را تفأل دانسته‌ و تفأل را هم معادل استخاره دانسته و استخاره را طبق اين آيه نادرست دانسته اند.

استخاره: وقتي انسان با عقل و حتّیٰ مشورت با ديگران نتوانست وظيفه اش را در انجام يا ترك عملي انجام دهد، چاره اي ندارد جز اين كه خيرش را از خداي خود مسألت نمايد؛ و اين همان استخاره است. حدّ اقلّ فايده استخاره اين است، كه انسان را از بلاتكليفي بيرون مي آورد.

اخبار صحيحي هم از طريق شيعه و اهل سنّت رسيده، كه پيغمبر (ص) خودش تفأل به خير مي زد و مردم را هم به آن توصيه مي فرمود و از تفأل بد نهي مي نمود و مي فرمود: هرجا فال بد زده شد، توكّل به خدا كنيد و كارتان را انجام دهيد.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر