و تویی اختصاص یافته به علم قرآن و حکم تأویل و صریح گفتار پیامبر و توراست موقعیتهای گواهی شده و مقامات مشهود و روزهای یاد شده، روز بدر و روز احزاب «و در آن حال چشمها [از شدت ترس] خیره شد و جانها به گلو رسید و به خداوند [در مورد وعدههایش] گمانها [ی ناروا] میبردید؛ آنجا بود که مؤمنان [در برابر هجومِ احزابِ متحد] مورد آزمایش قرار گرفتند و [نهایتاً] به اضطرابی سخت دچار شدند؛ [در] همان زمان [بود] که منافقان و آنانکه در دلهایشان بیماری شدید [ضعف اعتقاد و سستی اعتماد به خدا] وجود داشت میگفتند: خدا و پیامبرش جز بر پایۀ فریب به ما وعدۀ [پیروزی] ندادهاند؛ [در] آن هنگامه [بود] که گروهی از آنان گفتند: ای اهل مدینه! [میدان نبرد] جای درنگ و ماندن شما نیست، پس [به مدینه] بازگردید! و گروهی [دیگر] از پیامبر اجازۀ [بازگشت به مدینه] میخواستند [و بهانۀ آنان این بود که] میگفتند: خانههای ما بدون حفاظ است [و به این سبب در معرض خطر قرار دارد]؛ درحالیکه بدون حفاظ نبود و آنان قصدی جز فرار [از جبهه] نداشتند»؛