سوره مائده - آیه 48 - جزء 6
وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ۖ فَاحْكُم بَيْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ۚ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَٰكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۖ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
معنای آیه
و ما این کتاب [قرآن] را به درستی و راستی به سوی تو نازل کردیم در حالی که تصدیق کننده کتاب های پیش از خود و نگهبان و گواه بر [حقّانیّت همه] آنان است؛ پس میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده است داوری کن، و [به هنگام داوری] سرپیچی از حقّی که به سوی تو آمده از هواهای نفسانی آنان پیروی مکن. برای هر یک از شما شریعت و راه روشنی قرار دادیم. و اگر خدا می خواست همه شما را امت واحدی قرار می داد، ولی می خواهد شما را در آنچه به شما داده امتحان کند؛ پس به سوی کارهای نیک بر یکدیگر پیشی گیرید. بازگشت همه شما به سوی خداست؛ پس شما را به آنچه همواره درباره آن اختلاف می کردید، آگاه می کند.
تفسیر قرآن
بعد از ذكر تورات و انجيل، به موقعيّت قرآن كريم پرداخته مي فرمايد: ما اين كتاب آسماني را به حقّ بر تو نازل كرديم؛ در حالي كه معارف و احكام تورات و انجيل را با نسخ و تكميلي كه مناسب دين خاتم است، تصديق مي كند.
ضمناً قرآن كريم مهيمن يعني نگاهبان تورات و انجيل است، بدين معني در عين اين كه برنامه هاي جامع تري دارد؛ اصول ثابت كتاب هاي پيشين را حفظ نموده و فروع تغييرپذير آن ها را نسخ نموده است، تا مناسب تكامل و ترّقي انسان باشد.
و چون چنين است؛ پس طبق احكامي كه بر تو نازل شده، در ميان آن ها داوري كن و از آن ها كه مايل اند احكام الاهي را بر اميال و هوس هاي خود تطبيق دهند، پيروي مكن و از آنچه به حق بر تو نازل شده است، روي مگردان.
آن گاه مي فرمايد: خدا براي هر امّتي شريعت و راه روشني قرار داده و اگر مي خواست شما را يك امّت قرار مي داد و برايتان يك شريعت مقرّر مي كرد؛ ولي چون ميخواهد شما را در نعمت هايي كه به شما بخشيده، بيازمايد و استعدادهاي مختلف شما را پرورش دهد، براي شما شريعت هاي مختلف قرار داده است.
بنابراين، به جاي صَرف نيروهاي خود در اختلاف و مشاجره، در نيكي ها بر يكديگر پيشي گيريد؛ زيرا بازگشت همه ی شما به سوي خداست و اوست كه شما را از آنچه در آن اختلاف ميكنيد در روز رستاخيز آگاه خواهد ساخت و ميان شما حكم درست و قضاوت عادلانه مي كند.
«مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ» بیان می دارد قرآن قبول دارد كه تورات و انجيل از ناحيه خدا نازل شده و مناسب با حال انسان هاى قبل از اين بوده؛ ولی منافات ندارد، كه امروز نسخ و تكميل شود؛ همان طور كه انجيل مصدق تورات بود و در عين حال بعضى از محرّمات تورات را حلال كرد.
اساساً تمام كتاب هاى آسمانى در اصول مسائل هماهنگى و هدف واحد يعنى تربيت و تكامل انسان دارند؛ اگر چه در مسائل فرعى به مقتضاى قانون تكامل تدريجى با هم، تفاوت هايى دارند، هر آئين تازه، مرحله بالاترى دارد و برنامه جامع ترى ارائه می دهد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر