تفسیر قرآن

و هركه هم وزن ذرّه ‏اي كار بد كند آن را مي‏ بيند.

اين آيات به وضوح بر تجسّم اعمال دلالت دارند؛ يعني در آن روز هر يك از اعمال آدمي به صورت هاي مناسبشان از عذاب و پاداش تجسّم يافته و در برابرش حضور پيدا مي‏ كنند.

و از اين آيات برمي آيد، كه عمل انسان شبيه صداست. چنان كه انسان وقتي جلو كوه بلندي صدا كند، صدا در كوه مي پيچد و صدایش به خودش برمي گردد، اعمال انسان از خوب و بد به خودش برمی گردند.

ضمناً از اين آيات برمي آيد، كه نه گناهان كوچك را بايد كم اهمّيّت شمرد و نه اعمال خير كوچك را؛ چون همه ی اعمال از خوب و بد محاسبه مي شوند و پاداش يا كيفر دارند.

ابوسعيد خدري گفته: هرگاه در بيابان هستي، صدايت را به اذان بلند كن؛ زیرا از رسول خدا (ص) شنيدم، كه مي فرمود:‌ «لايَسمَعُهُ جِنٌّ وَ لااِنسٌ وَ لاحَجَرٌ اِلّا يَشهَدُ لَهُ: هيچ جنّ و انس و قطعه سنگي اذان را نمي شنود،‌ مگر اين كه براي آن در قيامت گواهي مي دهد. (مجمع البيان)

اميرمؤمنان (ع) بعد از تقسيم بيت المال‌ دو ركعت نماز در آنجا به جا مي آورد و مي فرمود: روز قيامت گواهي ده، كه من تو را به حقّ پر كردم و به حقّ خالي كردم. (لئالي الاخبار، 5/79 )

پيامبر اكرم ص فرموده: بر وضو مواظبت كنيد و بهترين اعمال شما نماز است و مراقب زمين باشيد كه مادر شماست. هيچ انسانى كار خير يا شرّى انجام نمی دهد، مگر اين كه زمين از آن خبر مى ‏دهد». (نورالثّقلین)

در روايت است، كه در مكان هاي مختلف نماز بخوانيد؛‌ زيرا آن مكان در قيامت براي شما شهادت مي دهد. (مجمع¬البيان)

امام على (ع) فرموده: «صَلُّوا المَساجِد فى بِقاعٍ مُختَلِفَةٌ، فَاِنَّ كُلَّ بُقعَةٍ تَشهَدُ لِلمُصَلِّى عَلَيها يَومَ القِيامَةِ: در قسمت هاى مختلف مساجد نماز بگزاريد؛ زيرا هر قطعه زمينى در قيامت براى كسى كه روى آن نماز خوانده گواهى مى‏ دهد». (لئالى الاخبار، جلد 5 صفحه 79)

حضرت على (ع) پس از تقسیم بيت المال دو ركعت نماز مى‏ خواند و به زمين خطاب مى‏ كرد: «اَشهَدى اَنّى مَلَئتُكَ بِحَقٍّ وَ فَرَغتُكَ بِحَقٍّ: اى زمين، گواهى بده كه من تو را از بيت المال بر اساس حق پر كردم و سپس بر اساس حق خالى كردم. (لئالى الاخبار، ج 5، ص 79)

اگر یک روز برای بشر عجیب بود که زمین حرف بزند، امروز با پيشرفت علم و دانش بشر ابزار و وسائلى اختراع کرده، كه در همه جا و هر لحظه مى ‏تواند صداى انسان را ضبط كند، يا از انسان و اعمالش عكسبردارى نمايد و به عنوان يك سند مسلّم در دادگاه مطرح کند.

آقاى حسان آيات سوره زلزال را اين گونه به نظم در آورده است:

اين زمين در آن زمان پر بلا ناگهان چون زلزلت زلزالها

از درونش اخرجت اثقالها با تعجب قال الانسان مالها

مردگان خيزند بر پا كلّهم‏ تا همه مردم يروا اعمالهم‏

هر كه آرد ذرّةً خيراً يره‏ يا كه آرد ذرّةً شرّاً يره‏

آن زمان خورشيد تابان كوّرت‏ كوه هاى سخت و سنگين سُيّرت‏

آب ها در كام دريا سجّرت‏ آتش دوزخ به شدت سعّرت

چون در آن هنگام جنّت ازلفت ‏ خود بداند هركسى ما احضرت

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر