سوره مائده - آیه 45 - جزء 6
وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنفَ بِالْأَنفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ ۚ فَمَن تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهُ ۚ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
معنای آیه
و در [تورات] بر آنان مقرر کردیم که جان در مقابل جان، و چشم در برابر چشم، و بینی در برابر بینی، و گوش در برابر گوش، و دندان در برابر دندان میباشد؛ و زخمها [نیز به همان ترتیب] قصاصی دارند. و هر که از آن [قصاص]درگذرد، پس آن، کفاره [گناهان] او خواهد بود. و کسانی که به موجب آنچه خدا نازل کرده داوری نکردهاند، آنان خود ستمگرانند.
تفسیر قرآن
اگر فردى از يهود «بنى النضير» فردى از طايفه ديگر يهود يعنی «بنى قريظه» را مى كشت قصاص نمى شد، ولى اگر كسى از بنى قريظه فردى از بنى النضير را به قتل مى رساند، كشته مى شد.
وقتی پيامبر اسلام (ص) به مدينه آمد، چون بنى قريظه در اين باره از آن حضرت سؤال كردند، فرمود: «خون ها با هم فرق ندارند». بنى النضير گفتند: مقام ما را پائين آوردى، آيه فوق نازل شد و اعلام كرد در تورات نيز اين قانون به طور مساوى بوده است. (تفسير قرطبی)
اين آيه مي فرمايد: ما در تورات (فصل 21 سفر خروج) بر يهود مقرّر داشتيم كه در قانون قصاص جان در مقابل جان باشد و چشم در مقابل چشم و بينی به عوض بيني و گوش در برابر گوش و دندان در برابر دندان و زخم ها نيز قصاص دارند؛ ولي اگر صاحب قصاص از حق خود بگذرد و عفو كند، كفّاره ي گناهان او خواهد بود؛ و به همان نسبت كه گذشت نموده، خدا از او گذشت مي كند. ولی کسانی كه بر طبق حكم خدا داوري نكنند ستمگرند.
در تورات، «ديه» نيست، مجرم يا قصاص مى شود يا عفو.
جان در مقابل جان باشد یعنی اگر كسى عمدا بى گناهى را به قتل برساند، اولياى مقتول مي توانند قاتل را در مقابل اعدام نمايند. چشم در مقابل چشم یعنی اگر كسى آسيب به چشم ديگرى برساند و آن را از بين ببرد، او نيز مي تواند چشم او را از بين ببرد.
بینی در مقابل بینی یعنی در مقابل بريدن بينى، جايز است بينى جانى بريده شود. گوش در برابر گوش یعنی در مقابل بريدن گوش، بريدن گوش طرف مجاز است. دندان در برابر دندان یعنی اگر كسى دندان ديگرى را بشكند او مي تواند دندان طرف را در مقابل بشكند.
زخم ها نيز قصاص دارند یعنی به طور كلّى هر كس جراحتى و زخمى به ديگرى بزند، در مقابل مي توان او را قصاص كرد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر