تفسیر قرآن

آن گاه می فرماید: اي مؤمنين، از خدا پروا كنيد و براي تقرّب به خدا وسيله بجوييد و در راه او جهاد كنيد؛ باشد كه رستگار شويد.

در آيه 64 سوره نساء نيز آمده است: «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللهَ تَوَّاباً رَحِيماً: اگر آن ها هنگامى كه به خويشتن ستم كردند و مرتكب گناهى شدند، به سراغ تو مى ‏آمدند و از خداوند طلب عفو و بخشش مى ‏كردند و تو نيز براى آن ها طلب عفو مى‏ كردى، خدا را توبه‏ پذير و رحيم مى ‏يافتند».

در آيه 97 يوسف مى‏ خوانيم: برادران يوسف از پدر تقاضا كردند كه در پيشگاه خدا براى آن ها استغفار كند و يعقوب نيز اين تقاضا را پذيرفت.

در تفسير قمى در ذيل این آيه آمده كه امام فرمود يعنى به وسيله (اطاعت) امام به درگاه خدا تقرّب بجوئيد.

امير المؤمنين (ع) در تفسير آيه: «وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ» فرمود: منم وسيله خداى تعالىٰ. (مناقب ج 3 ص 75)

اين روايات از باب تطبيق كلى بر مصداق است مى‏ خواهد بفرمايد يكى از روشن‏ترين مصاديق وسيله، اطاعت امام است، نه اين كه اطاعت امام وسيله منحصر به فرد باشد.

دانشمند معروف سنّي «سمهودي» گويد: مدد گرفتن و شفاعت خواستن در پيشگاه خدا از پيامبر (ص) و از مقام و شخصيّت او، هم پيش از خلقت او مجاز است و هم بعد از تولّد و هم بعد از رحلتش، هم در عالم برزخ و هم در روز رستاخيز. سپس گويد: عمر بن خطّاب از پيامبر (ص) نقل كرده: آدم روي اطّلاعي كه از آفرينش پيامبر اسلام (ص) داشت، به پيشگاه خدا عرض كرد: «يا رَبِّ اَساَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ لَما غَفَرتَ لِي: خدايا، به حقّ محمّداز تو تقاضا مي كنم كه مرا ببخشي. (وفاءالوفاء 3/13(ع) 1)

آن گاه سمهودی به نقل از صحاح نسايى و ترمذى گويد: نابينايى تقاضاى دعا از پيامبر براى شفاى بيماريش كرد، پيغمبر به او فرمود: چنين دعا كن: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسئَلُكَ وَ اَتَوَجَّهُ اِلَيكَ بِنَبيِّكَ مُحَمَّدٍ نَبِىِّ الرَّحمَةِ يا مُحَمَّدُ اِنِّى تَوَجَّهتُ بِكَ اِلىٰ رَبِّى فى حاجَتى لِتَقضِىَ لى، اَللّهُمَّ شَفِّعهُ فىّ: خدايا، من از تو به خاطر پيامبرت، پيامبر رحمت تقاضا مى ‏كنم و به تو روى مى ‏آورم؛ اى محمّد، به وسيله تو به سوى پروردگارم براى انجام حاجتم متوجّه مى ‏شوم، خدايا، او را شفيع من ساز». (وفاء الوفاء 3/ 373)

«ابن حجر مكّى» در كتاب «صواعق» از «شافعى» پيشواى معروف اهل تسنّن نقل مى‏كند، كه به اهل بيت پيامبر توسّل مى‏ جست و چنين مى‏ گفت: «آلُ النَّبى ذَريعَتى، وَ هُم اِلَيهِ وَ سيلَتى. اَرجو بِهِم اَعطىٰ غَداً، بِيَدِ اليَمينِ صَحيفَتى: خاندان پيامبر وسيله منند، آن ها در پيشگاه او سبب تقرّب من مى ‏باشند، اميدوارم به سبب آن ها فرداى قيامت نامه عمل من به دست راست‏ من داده شود. (التّوصل، ص 329، به نقل تفسير نمونه)

به نقل امام باقر (ع) جابر بن عبدالله انصاري گفته: ما جماعت انصار فرزندانمان را بر علي بن ابي طالب (ع) عرضه مي كرديم، هركدام او را دوست داشتند، مي دانستيم او حلال زاده است و هركه او را دشمن داشت، مي دانستيم حرامزاده است. (تفسیر ابوالفتوح)

زهري گفته: من به يك بيماري سخت مبتلا شدم، نزد علي بن الحسين زين العابدين (ع) رفتم و به او گفتم: يا بن رسول الله،‌ حال من اين است كه مي بيني،‌ من از تو بهتري نشناخته ام؛ از اين رو، به نزد تو آمده ام، تا مرا دعا فرمايي.

امام سجّاد (ع) فرمود: من دعا كنم و تو آمين گويي، يا تو دعا مي كني و من آمين گويم؟ عرض كردم: تو دعا كن و تو آمين گو و بعد از آن من هم آمين مي گويم. امام سجّاد (ع) دست به دعا برداشت و عرض كرد: «بارخدايا، پسر شهاب به نزد ما آمده و مرا و پدرانم وسيله قرار داده است، خدايا، به حقّ آن اخلاص كه تو از پدران من مي داني، حاجت او را روا كن و او را شفا ده و روزي بر او فراخ گردان‌ و مقام او را در علم رفيع گردان». زهري گويد: به خدايي كه جان ها به امر اوست كه به بركت دعاي آن حضرت پس از آن هرگز بيمار نشدم،‌ دستم تنگ نشد و هيچ سختي به من نرسيد‌ و اميدوارم كه به بركت دعايش خدا مرا بيامرزد. (ابوالفتوح)

ابوهريره از رسول اكرم (ص) روايت كرده، كه خداوند چون آدم را بيافريد، به سمت راست عرش بنگريست اشباح و تماثيل پنج گانه اي از نور به شكل خود ديد، كه در حال ركوع و سجودند، عرض كرد: پروردگارا، اينان كيانند؟‌ فرمود: اين ها از نسل تواند و اگر به خاطر اين ها نبود نه تو را مي آفريدم و نه آسمان و زمين و عرش و كرسي و بهشت و دوزخ و جنّ و انس را،‌ و نام هاي ايشان از نام خودم مشتق كردم، پس من محمودم و اين محمّد است، من عالي هستم و اين علي است، من فاطر هستم و اين فاطمه است، من ذوالإحسان هستم و اين حسن است‌ و من محسن هستم و اين حسين است،

به عزّت و جلال خودم هر كس به اندازه سپندي بغض ايشان را در دل داشته باشد، به دوزخش برم، اين ها برگزيده ی من از خلق اند، به ايشان نجات دهم و به ايشان هلاك كنم؛ چون تو را حاجتي باشد، به ايشان توسّل كن و ايشان را وسيله و شفيع ساز. (تفسير ابوالفتوح)

امام علي (ع) فرموده: بهترين چيزي كه انسان ها مي توانند با آن به خداي سبحان نزديك شوند، ايمان به خدا و پيامبر (ص) و جهاد در راه خداست، كه جهاد قلّه ی‌ بلند اسلام و يكتا دانستن خدا براساس فطرت انساني است.

بر پا داشتن نماز آيين ملّت اسلام، پرداختن زكات تكليف واجب الاهي، روزه ماه رمضان سپري در برابر عذاب الاهي، حجّ‌ و عمره نابود كننده فقر و شستشو دهنده گناهان است، صله رحم مايه مال و طول عمر، صدقه پنهانی نابود کننده گناهان است و صدقه‌ آشكار، مرگ هاي ناگهاني را باز مي دارد، نيكوكاري از ذلّت و خواري نگه مي دارد. به ياد خدا باشيد، كه نيكوترين ذكر است و آنچه پرهيزگاران را وعده دادند آرزو كنيد، كه وعده خدا راست ترين وعده هاست. (نهج¬البلاغه خطبه110)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر