معنای آیه
بعد از بيان قتل هابيل توسّط قابيل و جزای قاتل که جهنّم است، به بيان مجازات مفسدين و دزدان و محاربين با خدا و پيامبر پرداخته می فرمايد: کيفر کسانی که به جنگ خدا و پيامبر بر می خيزند و در زمين فساد می کنند، اين است که يا کشته شوند يا به دار آويخته شوند يا دست ها و پاهايشان يکی از چپ و يکی از راست قطع شود يا از سرزمين خود تبعيد شوند. اين رسوايي و خواری آن ها در دنياست و در آخرت نيز عذابی عظيم خواهند داشت.
انتخاب يكى از چهار كيفر، با امام مسلمانان است و اگر اولياى مقتول هم عفو كنند، بايد يكى از كيفرها اجرا شود. (المیزان)
جمعي از«بني ضبّه» خدمت پيامبر (ص) رفتند و مسلمان شدند؛ امّا چون بيمار بودند، پيامبر (ص) آن ها را به منقطه اي كه شتران زكات را در آنجا مي چراندند فرستاد، تا با استفاده از آب و هواي خوب آنجا و شير شتران بهبود يابند و آن ها هم چنين كردند. امّا بعد از بهبودي به جاي تشكّر از پيامبر (ص) ، چوپانان مسلمان را كشتند و مرتد شدند. پيامبر (ص) به علي (ع) دستور تعقيبشان داد و آن حضرت نزديك يمن آن ها را دستگير كرد و نزد پيامبر (ص) آورد. اين آيه نازل شد و همان كارى كه با چوپان ها کرده بودند در باره آن ها انجام دادند. (مجمع، قرطبی و المنار)
شدّت عملی كه اسلام در مورد محاربان نموده براى جلوگيری از تجاوز افراد قلدر و جانى به جان و مال و نواميس مردم بى گناه است.
برای اصلاح جامعه هم موعظه و ارشاد لازم است و هم زدن و کشتن.
از آنجا که اجراى احكام و حدود الاهى، با برپايى نظام و حكومت اسلامى ميسّر است، معلوم می شود دين از سياست جدا نيست.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر