تفسیر قرآن

سپس قرآن کريم می فرمايد: در اين موقع قابيل از نادانی خود ناراحت شد و گفت: اي واي بر من! آيا من بايد از اين زاغ هم نادان تر باشم و نتوانم همانند او جسد برادرم را دفن كنم؟ امّا به هر حال، بعد از كشتن برادرش از كرده خود پشيمان شد.

امام صادق (ع) فرموده: وقتي قابيل برادر خود را كشت، چون هابيل اوّلين مرده از ميان مردم بود، قابيل نمي‏ دانست با كشته‌ او چه كند؟ چيزي نگذشت كه درندگان به سوي جسد هابيل روي آوردند؛ در اين موقع ديد زاغي جسد مرده زاغ ديگر را در زير خاك پنهان مي كند؛ پس قابيل هم مثل او جسد برادرش را در خاك دفن كرد. (مجمع البيان و ابوالفتوح)

امام سجاد (ع) فرمودند: خداوند دو زاغ فرستاد تا با هم درگير شوند و يكى ديگرى را كشت؛ سپس قاتل با منقار خود گودالى حفر كرد و كشته را دفن كرد. (تفسير برهان)

از آن رو خداى تعالىٰ همه آثار اسباب ظاهرى را به خود نسبت مى ‏دهد که همه اسباب معلول و مخلوق و منتهی به اویند. دخالت اسباب وقتى مضر به توحيد است كه مستقل پنداشته شوند. همه علومى هم كه انسان حاصل مى‏ کند، به هدايت الاهى است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر