سوره مائده - آیه 4 - جزء 6
يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ ۖ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۙ وَمَا عَلَّمْتُم مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ ۖ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ
معنای آیه
از تو میپرسند: چه چیزی برای آنان حلال شده است؟ بگو: «چیزهای پاکیزه برای شما حلال گردیده و [نیز صید] حیوانات شکارگر که شما بعنوان مربیان سگهای شکاری، از آنچه خدایتان آموخته، به آنها تعلیم دادهاید [برای شما حلال شده است]. پس از آنچه آنها برای شما گرفته و نگاه داشتهاند بخورید، و نام خدا را بر آن ببرید، و پروای خدا بدارید که خدا زودشمار است.
تفسیر قرآن
جبرئيل بر رسول خدا (ص) نازل شد و اجازه ورود خواست، رسول خدا (ص) به وى اجازه داد، امّا جبرئيل وارد نشد و گفت: ما فرشتگان به خانه اى كه در آن سگ و يا مجسّمه صورتى باشد داخل نمى شويم. رسول خدا (ص) نظر كرد و ديد در جایی از خانه ايشان توله سگى وارد شده؛ پس به ابورافع دستور داد تا تمامى سگ هاى مدينه را بکشد و چون وی همه سگ ها را کشت، عدّه اى پرسيدند: يا رسول الله سگ ها چه کارهايي می توانند بکنند؟ اين آيه نازل شد. (درّ منثور)
این آیه ضابطه اى كلّى براى تشخيص حلال از حرام داده و آن اين كه حلال آن چيزى است كه تصرّف در آن امرى طيّب و معقول باشد و می فرماید: «از تو می پرسند چه چیز برای آن ها حلال است؟ بگو: هر چيز پاك براي شما حلال است و نيز از صيد حيوانات شكاري، كه به تعليم شما صيد کردن آموخته اند از گوشت حیوانی که برای شما می گیرند، بخورید؛ ولي هنگام رها کردن سگ شكاري نام خدا را ببريد. در اين صورت، اگر وقتی به آن رسیدید مرده بود گوشتش حلال است. از خدا پروا کنيد، نه بيهوده و به منظور تفريح شکار کنيد و نه در شکار کردن اسراف کنيد؛ و بدانيد خداى تعالیٰ در حسابگرى سريع است و كيفر تعدّى را در همين دنيا مى دهد.»
امام علی (ع) فرموده: مقصود از جوارح خصوص سگ هاست و شامل بازها و عقاب ها نمى شود. (فروع كافى 6 / 206، ح 1)
سفر براي شكار تفريحی حرام است و در اين سفر بايد نماز را تمام خواند؛ ولي شكاري كه در اين سفر حرام صيد شده، حلال است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر