سوره نساء - آیه 148 - جزء 6
لَّا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَن ظُلِمَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا
معنای آیه
خدا افشای بدی های دیگران را دوست ندارد، جز برای کسی که مورد ستم قرار گرفته است [که بر ستمدیده برای دفع ستم، افشای بدی های ستمکار جایز است]؛ و خدا شنوا و داناست.
تفسیر قرآن
آن گاه به بخشى از دستورات اخلاقى اسلام اشاره می کند؛ پس در این آیه خداوندی که ستّارالعیوب است مي فرمايد: خدا دوست نمي دارد، كه بدگويي كنيد و عيوب يكديگر را برملا كنيد؛ زيرا روح بدبيني در جامعه ايجاد مي شود و در نتيجه همكاري با آن ها مشكل مي گردد. و حتّیٰ ديگران هم تشويق به انجام گناه مي شوند. آري، تنها كسي مجوّز بدگويي از ديگران را دارد، كه براي دفع ظلم، اقدام به شكايت از ظالم كند؛ ولی خدا سخنان را مي شنود و از نيّاتتان آگاه است؛ پس به بهانه مظلوم واقع شدن، عيوب مردم را آشكار نسازند.
اگر عفوِ ظالم اثر تربيتى دارد، عفو نیکوست؛ ولی اگر سكوت، موجب ذلّت مظلوم و تقويت ظالم است بايد فرياد زد.
امام صادق (ع) فرمود: «اَلجَهرَ بِالسُّوءِ مِنَ القَولِ» اين است كه عيب هايی كه در دشمنت هست بر ملا كنی. (تفسير عياشی)
افشاى عيوب مردم برای ديگران حرام است، ولی بازگويى عيوب افراد به خود آنان نه فقط حرام نیست؛ بلکه خوب هم هست؛ چون پيامبر خدا فرموده است: مؤمن، آيينه ى مؤمن است. (بحار، ج 74، ص 233)
افشاى عيوب مردم، به هر نحو باشد حرام است؛ با شعر، طنز، تصريح، تلويح، حكايت، شكايت و ...
در حديثی آمده: «اگر كسى در باره تو ثنائى گفت و اعمال خير و صالحی برايت برشمرد، كه در تو نيست، او را تكذيب كن، كه به تو ظلم كرده است. (تفسير قمی)
امام صادق (ع) در تفسير آيه: «لايُحِبُّ اللهُ ...» فرموده: هر كس قومى را ميهمان كند و بد پذيرايى كند، او از كسانى است كه ظلم كرده؛ پس بر ميهمانان حَرَجى نيست، كه در باره او چيزى بگويند. (تفسیر عیاشی)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر