تفسیر قرآن

بعد از بيان اجازه داشتن چند همسر مي فرمايد: هرچند كوشش كنيد، هرگز نمي توانيد از نظر محبّت قلبي ميان همسران عدالت نماييد. پس به کلّی از یکی کناره نگیرید که او را بلاتکلیف رها سازید؛ به طوري كه نه از شوهر بهره مند باشد و نه بيوه باشد، كه شوهر كند و يا دنبال كارش رود. پس به هنگام بروز اختلافات به اصلاح پردازيد و تقوا پيشه کنيد، که خدا آمرزنده و مهربان است».

آنچه در اين آيه نفي شده، عدالت واقعي و آنچه تشريع شده، عدالت عملی است، پيامبر (ص) و اصحاب نیز زنان متعدّدي داشته-اند.

امام صادق (ع) فرموده: مقصود از «فَاِن خِفتُم اَن لاتَعدِلوا» نفقه است و مقصود از «وَ لَن تَستَطيعوا اَن تَعدِلوا» مودّت و دوستي است. (الكاشف)

در باره رسول خدا (ص) آمده است، كه حتّیٰ به هنگام بيماري در خانه ی يكي از همسران خود توقّف نمي فرمود. و روايت است كه علي (ع) در روزي كه متعلّق به يكي از دو همسرش بود، حتّیٰ در خانه ی ديگري وضو نمي گرفت. (تفاسير مجمع و تبيان)

و در مجمع در ذيل جمله: «فَتَذَرُوها كَالْمُعَلَّقَة» گفته است: معنايش اين است كه آن زنى را كه دوست نداريد آن چنان رها كنيد كه مثل زنى شود كه نه شوهر دارد و نه بى شوهر است، آن گاه گفته: اين معنا از امام باقر و امام صادق (ص) روايت شده است.

رسول خدا (ص) همواره ايّام خود را بين زنان تقسيم مى‏كرد و آن گاه مى‏ فرمود: «بار الها، اين تقسيم من بود در آنچه مالكش بودم؛ پس مرا در آنچه تو مالكش هستى و من نيستم ملامت مكن.» (مجمع)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر