سوره نساء - آیه 113 - جزء 5
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّت طَّائِفَةٌ مِّنْهُمْ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنفُسَهُمْ ۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيْءٍ ۚ وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُن تَعْلَمُ ۚ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا
معنای آیه
و اگر فضل و رحمت خدا بر تو نبود، گروهی از عشیره و قبیله خائنان تصمیم داشتند تو را [از داوری عادلانه] منحرف کنند، [این سبک مغزانِ خیالباف] جز خودشان را منحرف نمی کنند، و هیچ زیانی به تو نمی رسانند. و خدا کتاب و حکمت را بر تو نازل کرد، و آنچه را نمی دانستی به تو آموخت؛ و همواره فضل خدا بر تو بزرگ است.
تفسیر قرآن
آن گاه خداوند با اشاره به حادثه بني ابيرق، به پيامبرش مي فرمايد: «اگر فضل و رحمت خدا شامل حالت نبود، مي خواستند با متّهم ساختن يك بي گناه در داوري تو را از راه به در كنند و در نتيجه، هم به شخصيّت اجتماعي تو ضربه زنند و هم بي گناهي را متّهم سازند، ولي آن ها جز خود را گمراه نمي كنند و به تو زياني نمي رسانند؛ و خدا كتاب و حكمت بر تو نازل كرد و آنچه را نمي دانستي به تو آموخته؛ و فضل خدا بر تو بسيار بزرگ است.
«خدا كتاب وحكمت بر تو نازل كرد....» اشاره به عصمت آن حضرت است، كه در پرتو آن ها از هر گونه گناه و خطا مصون و معصوم می ماند. چنان که یک پزشک هرگز حاضر نیست آب آلوده ای بخورد.
در شان نزول این آیه نیز گفته اند: هيئتى از «بنى ثقيف» خدمت پيامبر اکرم (ص) آمده و گفتند ما با دو شرط با تو بيعت مىكنيم یکی اين كه بتهاى خود را با دست خود نشكنيم و ديگر اين كه تا يك سال ديگر بت «عزّىٰ» را پرستش كنيم»، آيه نازل شد و اين خواسته را رد كرد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر