سوره نساء - آیه 103 - جزء 5
فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمْ ۚ فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ ۚ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا
معنای آیه
پس هنگامی که نماز را [در میدان جنگ] به پایان بردید، خدا را در حال ایستاده و نشسته و خوابیده یاد کنید. و همین که [از فتنه و آشوب دشمن] مطمئن شدید، نماز را [به صورت معمولش] اقامه کنید. مسلماً نماز همواره در اوقاتی مشخص و معین وظیفه ای مقرّر و لازم بر مؤمنان است.
تفسیر قرآن
بعد از بیان نماز خوف، مي فرمايد: چون نماز را به جاي آورديد، خدا را ايستاده و نشسته و به پهلو خفته ياد كنيد، يعني كسری نماز خوف را با ياد خدا جبران كنيد وچون ايمن شديد، نماز را تمام بخوانيد؛ زيرا نماز در اوقاتی معيّن بر مؤمنان فرض است.
علاوه بر تعقيبات نماز، ذكرهاي خاصّي هم براي تدارك پاداش ركعت هاي كم شده مثل سي بار تسبيحات اربعه گفتن به عنوان ياد خدا وارد شده است. (وسايل 8/523)
از جمله «نماز بر مؤمنان در اوقات معيّن مقرّر شده» بر مي آيد، كه نماز اوقات معيّني دارد و نمي توان آن را به بعد از جنگ موكول كرد. انجام نماز در اوقات معيّن، مخصوصاً با جماعت هم، تأثير تربيتي و شكوه غيرقابل انكاري دارد وبسا مى خواهد بفرمايد: فريضه اى است لايتغير وثابت.
امام علی (ع) در باره: «فَاذْكُرُوا اللهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلیٰ جُنُوبِكُم» فرموده: يعنی سالم ايستاده، مريض نشسته و كسی كه نمى تواند بنشيند، خوابيده نماز بخواند. (وسائل 5/ 488)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر